ਲਗਭਗ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿੱਖ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਜੱਗੀ’ ਜੌਹਲ ਆਖ਼ਰ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੀਰਵਾਰ (1 ਅਕਤੂਬਰ) ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ‘ਤੇ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ — ਇਹ ਰਿਹਾਈ ਜ਼ਮਾਨਤ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਆਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਨੌਂ ਸਾਲ ਲੰਬਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ — ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ
ਜੌਹਲ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ — ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ। ਉਹ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਦਮਬਰਟਨ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ 39 ਸਾਲਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ‘ਤੇ ਐਨ.ਆਈ.ਏ. ਦੇ ਕਈ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੰਡ ਟਰਾਂਸਫ਼ਰ ਅਤੇ 2016-17 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟਾਰਗੇਟ ਕਿਲਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੋਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਜੌਹਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਲਿਖਣ ਕਰਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
18 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜ਼ਮਾਨਤ, ਪਰ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਲੜਨਾ ਪਿਆ
ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 18 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਐਨ.ਆਈ.ਏ. ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜੌਹਲ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ — ਇਹ ਅਦਾਲਤ ਦੇ 2024 ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਪਲਟਿਆਂ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਚ 2025 ਵਿੱਚ ਮੋਗਾ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਰੀ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜੇਲ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਹੇਬੀਅਸ ਕਾਰਪਸ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ। ਜੱਜ ਨੇ ਅਦਾਲਤੀ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ‘ਤੇ ਤਾੜਨਾ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜੌਹਲ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ’ ਦੱਸਿਆ।
ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ‘ਤੇ ਰਿਹਾਈ — ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਜੇ ਬਾਕੀ
ਜ਼ਮਾਨਤ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ। ਜੌਹਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਰ 15 ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾਗੂ ਹਨ। ਸੱਤਾਂ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਜੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਚੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਲੰਬੀ ਕੈਦ ਨੂੰ ‘ਮਨਮਾਨੀ ਕੈਦ’ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੌਹਲ ‘ਤੇ ਹੋਏ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ‘ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤਸ਼ੱਦਦ’ ਦਾ ਰੂਪ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
ਭਰਾ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਝਟਕੇ ਲੱਗੇ ਕਿ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਜਗਤਾਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਰਿਪ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਗਭਗ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਰਾਤ ਜੌਹਲ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਿਤਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਲਟਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਫਸਟ ਮਿਨਿਸਟਰ ਜੌਨ ਸਵਿਨੀ ਨੇ ਰਿਹਾਈ ਨੂੰ ‘ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸੁਆਗਤਯੋਗ ਕਦਮ’ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੌਹਲ ਜਲਦੀ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ।
