Parminder Singh 
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ SGST ਨਕਦ ਵਸੂਲੀ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਇਸੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 28.29 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਔਸਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣੀ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮੋਹਰੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
SGST ਨਕਦ ਵਸੂਲੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਹ ਰਕਮ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਕਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗਜ਼ੀ ਸਮਾਯੋਜਨ ਰਾਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਅਸਲ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ ਦਾ ਇਹ ਵਾਧਾ ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਅੰਕੜੇ
ਰਾਜ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੁੱਲ GST ਆਮਦਨ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 2,856 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ SGST ਨਕਦ ਵਸੂਲੀ ਵਿੱਚ 28.29 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਇਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨਕਦ ਵਸੂਲੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੋੜਾਂ, ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਨਕਦ ਵਸੂਲੀ ਕੁੱਲ ਵਸੂਲੀ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਟੈਕਸ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੁਚਾਰੂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਕਾਇਆ ਸਮਾਯੋਜਨ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਤੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤਸਵੀਰ
ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਕਤੂਬਰ GST ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਮਹੀਨਾ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ GST ਵਸੂਲੀ 22.9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 2.31 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਿਫੰਡ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁੱਧ ਵਸੂਲੀ 25.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 2.03 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਹੀ।
ਇਸ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਆਯਾਤ ’ਤੇ ਲੱਗੇ GST ਦਾ ਵੱਡਾ ਹੱਥ ਰਿਹਾ, ਜੋ 42.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 72,246 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਿਆ। ਘਰੇਲੂ ਵਸੂਲੀ 15.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 1.59 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਹੀ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੇਂਦਰੀ GST 42,935 ਕਰੋੜ, ਰਾਜ GST 51,340 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ GST 1.37 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਿਹਾ। ਚਾਲੂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ (ਅਪ੍ਰੈਲ–ਅਕਤੂਬਰ) ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਵਸੂਲੀ 14.78 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 13.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਹੈ।
ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ 47 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 35,150 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਨਾਲ ਰਕਮ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਵਸੂਲੀ 17 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 11,529 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ 10 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 9,298 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਹੀ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਲਗਾਤਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ
ਅਕਤੂਬਰ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ SGST ਨਕਦ ਵਸੂਲੀ 18.77 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ 19 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਸ਼ੁੱਧ GST ਵਸੂਲੀ 22.11 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 2,409.47 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ 28.29 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਇਸ ਲੜੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਤਿਉਹਾਰੀ ਮੰਗ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਖਪਤਕਾਰ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਰਿਟਰਨ ਭਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਅਜੇ ਆਰਜ਼ੀ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਦਲਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰੁਝਾਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਅਗਲਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਨਕਦ ਵਸੂਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੇਗੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ ਦਾ ਉਛਾਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਿਉਹਾਰੀ ਮੰਗ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ।
ਫਿਲਹਾਲ ਅੰਕੜੇ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਆਉਣ ’ਤੇ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਦੀ ਅਸਲ ਪਰਖ ਹੋਵੇਗੀ।
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ