Parminder Singh 
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ — ਹਰ ਸਾਲ 24 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੋਲੀਓ ਦਿਵਸ ’ਤੇ ਸ਼ਨਿਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਪੋਲੀਓ ਖ਼ਾਤਮਾ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਸੰਦੇਸ਼ ਸਾਫ਼ ਸੀ — ਭਾਰਤ ਪੋਲੀਓ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਫ਼ਲਤਾ ਤਾਂ ਹੀ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗੀ ਜੇ ਹਰ ਬੱਚੇ ਤੱਕ ਟੀਕਾਕਰਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਰਹੇ।
ਪੋਲੀਓ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਾਹਜ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਾਤਮਾ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ ਇਹ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਜਸ਼ਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵੀ ਹੈ — ਟੀਕਾਕਰਨ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੋਲੀਓ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਰਾਇਆ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਓ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਜੰਗਲੀ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਕੇਸ ਜਨਵਰੀ 2011 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹਾਵੜਾ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਕੇਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ 27 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪੋਲੀਓ ਮੁਕਤ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੋਲੀਓ ਕੇਸ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ 1995 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਪਲਸ ਪੋਲੀਓ ਟੀਕਾਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ‘ਦੋ ਬੂੰਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ’ ਘਰ-ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਲੱਖਾਂ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ, ਆਸ਼ਾ ਵਰਕਰਾਂ, ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨੇ ਝੁੱਗੀਆਂ, ਪਿੰਡਾਂ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਲੀਓ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਪਿਲਾਈਆਂ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਇਹ ਦਿਵਸ ਕਿਉਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਵਿਸ਼ਵ ਪੋਲੀਓ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 24 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰੋਟਰੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ WHO, ਯੂਨੀਸੈਫ਼ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਪੋਲੀਓ ਖ਼ਾਤਮਾ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣਾ, ਟੀਕਾਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਤ ਜੁਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਾਇਰਸ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਇਸ ਸਾਲ ਵੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਜੇ. ਪੀ. ਨੱਡਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੋਲੀਓ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਕਾਕਰਨ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਯਮਤ ਟੀਕਾਕਰਨ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ
ਪੋਲੀਓ ਮੁਕਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਸਥਾਈ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਾਇਰਸ ਅਜੇ ਵੀ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਹੱਦਾਂ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਟੀਕਾਕਰਨ ਟੀਮਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾਕਰਨ ਘੱਟ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਸੇ ਲਈ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲਾ ‘ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਰਹੇ’ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਕਦਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਾਰਡ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜਾਂਚ ਲੈਣ। ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੂੰਦਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਪਿਲਵਾਓ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਟੀਕਾਕਰਨ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਂ ਅਧਰੰਗ ਵਰਗਾ ਲੱਛਣ ਦਿਖੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ — ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਹੈ, ਇਲਾਜ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੀ ਅੰਤਿਮ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਪੋਲੀਓ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੀ ਹੈ — ਦੂਰ-ਦਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ, ਟਕਰਾਅ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਪੇ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਇਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਦੇ ਅਧੂਰਾ ਨਾ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ।
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ