Ai Punjab News Desk 
ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ‘ਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਾਤਮ ‘ਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਗਿਰੀਸ਼ ਪਾਰਕ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ ਇਲਾਕੇ ‘ਚ ਸਥਿਤ ਸਾਰਦਾ ਪਾਰਕ (ਚੋਰ ਬਗਾਨ) ਪੂਜਾ ਪੰਡਾਲ ਦੇ ਨਿਕਾਸੀ ਗੇਟ ‘ਤੇ ਭਗਦੜ ਮੱਚ ਗਈ, ਜਿਸ ‘ਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 17 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 25 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ‘ਚ 13 ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ 7 ਸਾਲ ਦੀ ਬੱਚੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਵੇਂਦੁ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਸ ਦਰਦਨਾਕ ਹਾਦਸੇ ‘ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੀਂਹ, ਭੀੜ ਅਤੇ ਤੰਗ ਨਿਕਾਸ — ਹਾਦਸਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ
ਕੋਲਕਾਤਾ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਘਟਨਾ 17 ਅਕਤੂਬਰ ਸ਼ਾਮ ਲਗਭਗ 7:40 ਵਜੇ ਵਾਪਰੀ। ਦੁਸਹਿਰੇ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ‘ਚ ਪੰਡਾਲ ਦੇਖਣ ਲਈ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹੀ ਭੀੜ ਇਕਦਮ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ‘ਚ ਹਿਲ ਗਈ। ਆਯੋਜਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਦੜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਗਈ — ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ‘ਚ ਦੌੜ ਪਾ ਦਿੱਤੀ।
ਨਿਕਾਸੀ ਗੇਟ ਤੰਗ ਸੀ। ਗਿੱਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਫਿਸਲ ਕੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਆ ਰਹੀ ਭੀੜ ਦਾ ਦਬਾਅ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲੱਗੇ, ਕੁਝ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਭੀੜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਲਿਆ। ਐੱਨਡੀਟੀਵੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਮੀਂਹ, ਭੀੜ ਦੇ ਵਧਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਤੰਗ ਨਿਕਾਸੀ ਰਸਤੇ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਦਰਦਨਾਕ ਹਾਦਸਾ ਬਣਾਇਆ।
ਚਸ਼ਮਦੀਦਾਂ ਦੀ ਦੁਖਦਾਈ ਗਵਾਹੀ
ਘਟਨਾ ਦੇ ਚਸ਼ਮਦੀਦਾਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਮੰਜ਼ਰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ ਏਐੱਨਆਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭੀੜ ‘ਚ ਕਈ ਲੋਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਸਨ — ਕੁਝ ਨੂੰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ‘ਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। “ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਦੋਸਤ ਭੀੜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਫਸ ਗਏ ਸਨ। ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ,” ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਡਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਥਾਨਕ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ — ਕੁਝ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭੀੜ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਵੈ-ਸੇਵਕ ਤਾਇਨਾਤ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨਿਕਾਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਗਿਰੀਸ਼ ਪਾਰਕ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਹੁਣ ਪੰਡਾਲ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਨੁਮਤੀ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੰਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ
ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਵੇਂਦੁ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਸਰਦਵਤ ਮੁਖਰਜੀ ਨਾਲ ਕਲਕੱਤਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ (ਐੱਮਸੀਐੱਚ) ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਦਾ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਭਗ 35 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਐੱਮਸੀਐੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਚੋਂ 17 ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਈ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ‘ਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ‘ਚ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੋਰ ਬਗਾਨ ਸਰਬੋਜਨੀਨ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਕਾਰਨ-ਦੱਸੋ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਮੌਕੇ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ, ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਫੁਟੇਜ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਯੋਜਕਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਡਾਲ ਹੁਣ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ‘ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਸਦਮਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਦੇ ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਸ਼ੋਕ, ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਐਲਾਨ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਮੌਤਾਂ ‘ਤੇ ਦੁੱਖ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੋਗਸਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਹਤ ਫੰਡ ‘ਚੋਂ ਹਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ 2-2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਹਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਨੂੰ 50-50 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਦਦ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਭੀੜ ਭਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਇਹ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾ ਹਾਦਸਾ ਨਹੀਂ
ਭਾਰਤ ‘ਚ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਭਗਦੜ ਦੇ ਹਾਦਸੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਂਗਲੂਰੂ ‘ਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਜਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਭਗਦੜ ‘ਚ 11 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ‘ਚ ਇੱਕ ਚੋਣ ਰੈਲੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਭਗਦੜ ‘ਚ 36 ਜਾਨਾਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। 2004 ਤੋਂ 2024 ਦਰਮਿਆਨ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਭੀੜ-ਦੁਖਾਂਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਭੀੜ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੰਨੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਸੰਭਾਲਣਾ ਹਾਲੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ “ਕਾਲਾ ਦਿਨ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 100 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਇਤਿਹਾਸ ‘ਚ ਭਗਦੜ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ: ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ, ਪੂਜਾ ਕਮੇਟੀਆਂ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਮੰਗ
ਹੁਣ ਸਾਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਜਾਂਚ ‘ਤੇ ਹਨ — ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਕਿ ਭੀੜ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ‘ਚ ਕਮੀ ਕਿੱਥੇ ਰਹੀ, ਅਨੁਮਤੀ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੂਰੇ ਸਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੁਖਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਪੂਜਾ ਪੰਡਾਲਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਭੀੜ-ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੰਜ਼ੂਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਉੱਠ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੁਸਹਿਰੇ-ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ‘ਚ ਭੀੜ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਕਾਸੀ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਭੀੜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ।
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ