ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਬੋਲਾ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਯਾਤੀ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਏ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੀਨੀਆਈ ਨਾਗਰਿਕ, ਜੋ ਕਾਂਗੋ (DRC) ਤੋਂ ਉਗਾਂਡਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਨੈਰੋਬੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਦੀ 5 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੈਰੋਬੀ ਦੇ ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਨੀਆ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਬੰਡੀਬੁਗਯੋ ਇਬੋਲਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਚੌਥਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕੀਨੀਆ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ — ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ 8 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕੀਨੀਆ ਦੀ ਜਨ ਸਿਹਤ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 6,000 PPE ਕਿੱਟ ਕੀਨੀਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
DRC ‘ਚ ਹਾਲਾਤ — 8,728 ਮਾਮਲੇ, 4,205 ਮੌਤਾਂ
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਮੁਤਾਬਕ 6 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ (DRC) ਵਿੱਚ ਬੰਡੀਬੁਗਯੋ ਵਾਇਰਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ 8,728 ਪੁਸ਼ਟੀ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ 4,205 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ — ਮੌਤ ਦਰ ਲਗਭਗ 48.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੇਸ਼ ਦੇ 7 ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ 64 ਸਿਹਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ WHO ਨੇ 17 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਜਨ ਸਿਹਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ (PHEIC) ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ 28 ਸੰਪਰਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਉਡਾਣ ਦੇ 23 ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ 4 ਚਾਲਕ ਦਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਈ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੀਨੀਆ ਨੇ 15 ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਬਿੰਦੂਆਂ ‘ਤੇ 6.52 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 4,971 ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਬੋਲਾ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਸਿਹਤ ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ ਐਡਨ ਡੁਆਲੇ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਆਯਾਤੀ ਮਾਮਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸਾਬਤ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲਾਂ ਹੇਠ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ‘ਚ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ — ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ‘ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਬੋਲਾ ਦਾ ਕੋਈ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਪਰ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲਾ ਚੌਕਸ ਹੈ। 25 ਜੂਨ 2026 ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ DIAL ਨੇ DGHS (ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ “ਏਅਰ ਸੁਵਿਧਾ 2.0” ਪੋਰਟਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ — ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 21 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯਾਤਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਔਨਲਾਈਨ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਸਥਲ ਸੀਮਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਜਾਂਚ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਵਾਇਰੋਲੋਜੀ (NIV) ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕੇਂਦਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ DRC, ਉਗਾਂਡਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੁਡਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਸਾਵਧਾਨੀ, ਡਰ ਨਹੀਂ — ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰੀ
WHO ਮੁਤਾਬਕ ਬੰਡੀਬੁਗਯੋ ਵਾਇਰਸ ਲਈ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਲਾਈਸੈਂਸਸ਼ੁਦਾ ਵੈਕਸੀਨ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਲਾਜ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ — ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਹਾਇਕ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਇਬੋਲਾ ਵੈਕਸੀਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸਟ੍ਰੇਨ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਦੀ ਖੋਜ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਬੋਲਾ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਤਰਲਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ, ਸਰੀਰ ਦਰਦ, ਉਲਟੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
WHO ਨੇ DRC, ਉਗਾਂਡਾ ਅਤੇ ਕੀਨੀਆ ‘ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋ ਅਤੇ ਲੱਛਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ — ਘਰ ਬੈਠੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰੋ।
