ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ 13 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ 95.84 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ — ਦਿਨ ਭਰ ‘ਚ ਸਿਰਫ਼ 2 ਸੈਂਟ ਦਾ ਵਾਧਾ, ਪਰ ਪੂਰੇ ਹਫ਼ਤੇ ‘ਚ ਲਗਭਗ ਢਾਈ ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ। ਅਮਰੀਕੀ ਕਰੂਡ ਡਬਲਯੂਟੀਆਈ 88.56 ਡਾਲਰ ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ, ਜੋ 18 ਸੈਂਟ ਹੇਠਾਂ ਰਿਹਾ। ਹਫ਼ਤਾ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਿਹਾ — ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਪਲਾਈ ਵਧਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਖਿੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ‘ਚ ਟੈਂਕਰਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਹਫ਼ਤੇ ‘ਚ ਕੀ-ਕੀ ਹੋਇਆ
ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ 3.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਡਿੱਗ ਕੇ 94 ਡਾਲਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕਤਰ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਹਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਫਿਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਘੱਟਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਬਣੀ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਕੀਮਤਾਂ ਹੋਰ ਡਿੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਂਟ 89.15 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਓਪੇਕ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰੈਂਟ 1.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ 93.08 ਡਾਲਰ ‘ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਆਇਆ — ਹੂਤੀ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਊਦੀ ਤੇਲ ਢਾਂਚੇ ‘ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਅਤੇ ਹਰਮੁਜ਼ ‘ਚ ਚਾਰ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ‘ਤੇ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰੈਂਟ 3.06 ਡਾਲਰ (3.3 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਚੜ੍ਹ ਕੇ 95.82 ਡਾਲਰ ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਮਤਾਂ ਲਗਭਗ ਸਥਿਰ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਂਟ 95.84 ਡਾਲਰ ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ। ਦਿਨ ‘ਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬ੍ਰੈਂਟ 96.67 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਵੀ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੀਮਤਾਂ ਕਿਉਂ ਡਿੱਗੀਆਂ
ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਵਧਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ (ਆਈਈਏ) ਦੀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ‘ਚ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਾਧੂ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਓਪੇਕ ਦੀ ਨਵੰਬਰ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਓਪੇਕ ਪਲੱਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ ‘ਚ ਉਤਪਾਦਨ 2.04 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਵਧਾ ਕੇ 41.23 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਮਰੀਕਾ ‘ਚ ਵੀ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ਵਧੇ ਹਨ — ਅਮਰੀਕੀ ਊਰਜਾ ਵਿਭਾਗ ਮੁਤਾਬਕ 6 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਏ ਹਫ਼ਤੇ ‘ਚ ਵਪਾਰਕ ਭੰਡਾਰ 4.7 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਵਧ ਕੇ 414.4 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਹੋ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ 1.1 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ ਜੰਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਘੱਟਣਾ ਹੈ — ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਤੇਲ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਚ ਜੰਗ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ-ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ 16 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ
ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਲਗਭਗ 16 ਫ਼ੀਸਦੀ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਟੀਆਈ ‘ਚ 13 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ। 6 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰੈਂਟ 98.32 ਡਾਲਰ ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਹੋਰ ਢਾਈ ਫ਼ੀਸਦੀ ਡਿੱਗ ਕੇ 95.84 ਡਾਲਰ ‘ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਮਤਲਬ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ‘ਚ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਚ ਭਾਰੀ ਸੁਧਾਰ-ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਦੌਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਊਰਜਾ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪਲਾਈ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਬਣੀਆਂ ਰਹਿਣ ‘ਤੇ ਬ੍ਰੈਂਟ ਦੀ ਔਸਤ ਕੀਮਤ ਨਵੰਬਰ-ਦਸੰਬਰ ‘ਚ ਲਗਭਗ 100 ਡਾਲਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ
ਭਾਰਤ ਲਈ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿੱਧਾ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ 88.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਬਾਹਰੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਯੋਜਨਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸੈੱਲ (ਪੀਪੀਏਸੀ) ਮੁਤਾਬਕ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ‘ਚ ਇਹ ਨਿਰਭਰਤਾ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ 126 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ‘ਚ 246.6 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੇਲ ਆਇਆ। ਸਸਤਾ ਤੇਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ ‘ਤੇ ਬੋਝ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਅਕਤੂਬਰ ‘ਚ ਖੁਦਰਾ ਮਹਿੰਗਾਈ 6.09 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੀ 6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਸਾ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ: ਰੁਪਿਆ ਡਾਲਰ ਮੁਕਾਬਲੇ 94 ਦੇ ਪਾਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਾਲਰ ‘ਚ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇਲ ਭਾਰਤ ਲਈ ਮਹਿੰਗਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਸਤੇ ਤੇਲ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਅੱਧਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਖੁਦਰਾ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਅਸਰ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ — ਉਹ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ — ਪਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਸਤਾ ਤੇਲ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਦਬਾਅ ਘੱਟਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਤੇਲ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਦਾ ਵਪਾਰ ਐਤਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੁਣ ਦੋ ਪੱਧਰਾਂ ‘ਤੇ ਹੈ — ਉੱਪਰ 98 ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ 91 ਡਾਲਰ। ਹਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ‘ਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਓਪੇਕ ਪਲੱਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ‘ਚ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ। ਜੇ ਸਪਲਾਈ ਵਾਧੂ ਰਹੀ ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ, ਪਰ ਹਰਮੁਜ਼ ‘ਚ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਫਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਚਨਾ ਲਈ ਹੈ, ਨਿਵੇਸ਼ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ।




ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ