Parminder Singh 
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੈਂਸੈਕਸ 125.56 ਅੰਕ ਡਿੱਗ ਕੇ 73,123.83 ‘ਤੇ ਅਤੇ ਨਿਫਟੀ 87.65 ਅੰਕ ਡਿੱਗ ਕੇ 22,600 ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਏ। ਪੂਰੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਸੂਚਕਾਂਕ ਲਗਭਗ ਦੋ ਫ਼ੀਸਦੀ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ‘ਤੇ ਇਹ ਨੰਬਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚਮਕਦੇ ਹਨ — ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ: ਸੈਂਸੈਕਸ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕੀ? ਨਿਫਟੀ ਤੋਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਖ਼ਬਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ “ਬਾਜ਼ਾਰ ਡਿੱਗਿਆ”, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਆਓ ਸੌਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਏ।
ਸੈਂਸੈਕਸ ਕੀ ਹੈ?
ਸੈਂਸੈਕਸ (Sensitive Index) ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੂਚਕਾਂਕ ਹੈ, ਜੋ 1986 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਬੰਬਈ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ (BSE) ਦੀਆਂ 30 ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਮਵਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਔਸਤਨ ਚਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ — ਬੈਂਕਿੰਗ, ਆਈਟੀ, ਊਰਜਾ, ਆਟੋ, ਦਵਾਈਆਂ — ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੂਰੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲੇ। ਸੈਂਸੈਕਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ “ਫ੍ਰੀ-ਫਲੋਟ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ” ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਜਿਸ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੇਅਰ ਆਮ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਕੋਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਸਦਾ ਭਾਰ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੈਂਸੈਕਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸਾਲ 1978-79 ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਸਦਾ ਮੁੱਲ 100 ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ — ਅੱਜ 73 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੇ ਕਿੰਨੀ ਲੰਬੀ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਹੈ।
ਨਿਫਟੀ 50 ਕੀ ਹੈ?
ਨਿਫਟੀ 50 (National Fifty) ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ (NSE) ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੂਚਕਾਂਕ ਹੈ, ਜੋ 1996 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ NSE ਦੀਆਂ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਿਫਟੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਉਸੇ ਫ੍ਰੀ-ਫਲੋਟ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਆਧਾਰ ਸਾਲ 1995 ਹੈ ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਮੁੱਲ 1,000 ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ 50 ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਸੈਂਸੈਕਸ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਵੱਧ ਵਿਆਪਕ ਤਸਵੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ, ETF ਅਤੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ (ਫਿਊਚਰਜ਼-ਆਪਸ਼ਨਜ਼) ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਫਟੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਮੁੱਖ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਹੈ।
ਸੈਂਸੈਕਸ ਤੇ ਨਿਫਟੀ ਵਿੱਚ 5 ਵੱਡੇ ਫ਼ਰਕ
ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਰਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਹੈ — ਸੈਂਸੈਕਸ ਵਿੱਚ 30, ਨਿਫਟੀ ਵਿੱਚ 50। ਦੂਜਾ, ਐਕਸਚੇਂਜ ਵੱਖਰਾ ਹੈ — ਸੈਂਸੈਕਸ BSE ਦਾ ਹੈ, ਨਿਫਟੀ NSE ਦਾ। ਤੀਜਾ, ਸੈਂਸੈਕਸ 1986 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ (ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸੂਚਕਾਂਕ), ਜਦੋਂਕਿ ਨਿਫਟੀ 1996 ਵਿੱਚ। ਚੌਥਾ, ਆਧਾਰ ਮੁੱਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ — ਸੈਂਸੈਕਸ ਦਾ 100 (1978-79), ਨਿਫਟੀ ਦਾ 1,000 (1995)। ਪੰਜਵਾਂ ਫ਼ਰਕ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਹੈ — ਸੈਂਸੈਕਸ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਨਿਫਟੀ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ, ਇੰਡੈਕਸ ਫੰਡਾਂ ਅਤੇ ETF ਦਾ ਮਿਆਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ: ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਸੂਚਕਾਂਕ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ — ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ
ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਦਿਨ ਡਿੱਗਿਆ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੈਂਸੈਕਸ 125.56 ਅੰਕ (0.17 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਡਿੱਗ ਕੇ 73,123.83 ‘ਤੇ ਅਤੇ ਨਿਫਟੀ 87.65 ਅੰਕ (0.39 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਡਿੱਗ ਕੇ 22,600 ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਏ। ਪੂਰੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਸੈਂਸੈਕਸ 1,605 ਅੰਕ (ਲਗਭਗ 2.1 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਅਤੇ ਨਿਫਟੀ 546 ਅੰਕ (2.4 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਟੁੱਟੇ। ਨਿਫਟੀ ਦੀਆਂ 50 ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 43 ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਡਿੱਗੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ 7 ਚੜ੍ਹੇ। ਛੋਟੀਆਂ-ਮੱਧਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ‘ਤੇ ਮਾਰ ਹੋਰ ਭਾਰੀ ਪਈ — ਮਿਡਕੈਪ ਸੂਚਕਾਂਕ 5.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਲਕੈਪ 7.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਟੁੱਟੇ, ਜੋ 20 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹਫ਼ਤਾ ਰਿਹਾ। ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਸੀ: ਬ੍ਰੈਂਟ ਲਗਭਗ 114 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਕੀਮਤ ਹੈ; ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ 117 ਡਾਲਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵੀ ਦੇਖੀ ਗਈ। ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ — ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ‘ਤੇ ਹੂਤੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਚਿੰਤਾ — ਨੇ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਦਬਾਅ ਪਿਆ। ਯਾਦ ਰਹੇ, ਸੋਮਵਾਰ 19 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸੈਂਸੈਕਸ 876 ਅੰਕ ਟੁੱਟਿਆ ਸੀ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਮਤਲਬ ਰੱਖਦੇ ਹਨ?
“ਅੰਕ” ਅਤੇ “ਫ਼ੀਸਦੀ” ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ — ਅੰਕ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਬਦਲਾਅ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਸਲ ਤੀਬਰਤਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। “ਗੇਨਰ” ਮਤਲਬ ਉਹ ਸ਼ੇਅਰ ਜੋ ਚੜ੍ਹੇ, “ਲੂਜ਼ਰ” ਮਤਲਬ ਜੋ ਡਿੱਗੇ। “ਸੈਕਟਰ ਸੂਚਕਾਂਕ” ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ — ਜਿਵੇਂ ਮੈਟਲ, ਬੈਂਕ, ਆਈਟੀ — ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਚਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਮੈਟਲ ਅਤੇ ਰਿਅਲਟੀ ਸੈਕਟਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੁੱਟੇ। FII (ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕ) ਅਤੇ DII (ਘਰੇਲੂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕ) ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੱਡੇ ਫੰਡ ਪੈਸਾ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕੱਢ ਰਹੇ ਹਨ। VIX ਨੂੰ “ਡਰ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਵੱਧ VIX ਦਾ ਮਤਲਬ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ। ਅਤੇ “ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ” ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਰਜਕੈਪ, ਮਿਡਕੈਪ ਜਾਂ ਸਮਾਲਕੈਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਸੋਮਵਾਰ 26 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਫਿਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇਗਾ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਚਾਲ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਤਿਮਾਹੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ (ਫੈੱਡ) ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ‘ਤੇ ਰਹੇਗੀ। ਜੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰਮੀ ਆਈ ਤਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦਬਾਅ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਚਨਾ ਲਈ ਹੈ, ਨਿਵੇਸ਼ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ