ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੇਰ ਤੱਕ ਖਾਣਾ ਜਿਗਰ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ! 2 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ’ਤੇ ਹੋਈ ਰਿਸਰਚ ’ਚ ਖੁਲਾਸਾ

ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਅੱਜ ਦੇ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਵਾਲੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਕੰਮ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗਿਆਰਾਂ-ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ ਡਿਨਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਸੌਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਸਰਚ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਛੋਟੀ-ਜਿਹੀ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਆਦਤ ਜਿਗਰ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

2 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ’ਤੇ ਹੋਈ ਰਿਸਰਚ

ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ Oregon Health & Science University (OHSU) ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਲੰਬੇ-ਅਰਸੇ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ — Nurses’ Health Study ਅਤੇ Health Professionals Follow-up Study ਸਣੇ — ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2 ਲੱਖ ਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਹਤ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਡਿਨਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਸੌਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਰ ਕੁਝ ਖਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ 20 ਤੋਂ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਹ ਨਤੀਜੇ 10 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ Clinical Gastroenterology and Hepatology ਨਾਮ ਦੀ ਪੀਅਰ-ਰਿਵਿਊਡ ਮੈਡੀਕਲ ਪੱਤਰਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਾਜ਼

ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੇਖਕ ਅਤੇ OHSU ਦੇ ਹੇਪੈਟੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. Robert Wilechansky ਮੁਤਾਬਕ ਜਿਗਰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘੜੀ (circadian rhythm) ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਦਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਆਰਾਮ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਾਣਾ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਵਿਗਾੜ ਕਾਰਨ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸਰਚਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਕੇ — ਖਾਣੇ ਦੀ ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਬਦਲੇ ਬਿਨਾਂ — ਵੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ: ਚੁੱਪਚਾਪ ਫੈਲਦੀ ਸਮੱਸਿਆ

ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਹੈ metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease (MASLD), ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Mayo Clinic ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੇ, ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ, ਸੁਸਤੀ ਜਾਂ ਪੇਟ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਸਿਰੋਸਿਸ (cirrhosis) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤ ਟਿਸ਼ੂ ਦੀ ਥਾਂ ਦਾਗ਼ ਵਾਲੀ ਟਿਸ਼ੂ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ National Institutes of Health (NIH) ਮੁਤਾਬਕ ਸਿਰੋਸਿਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸਥਾਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਲਾਜ ਹੈ।

ਆਪਣੀ ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ

ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਤ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਖਾਣਾ ਸੌਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2-3 ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਡਿਨਰ ਕਰੋ। ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਠਾ, ਤਲਿਆ-ਭੁੰਨਿਆ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਜੇਕਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣੋ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾ ਬਣਨ ਦਿਓ। ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਸੁਸਤੀ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਧਿਆਨ ਰਹੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਡਾਈਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।