ਆਯਾਤੀ ਦਵਾਈਆਂ ’ਤੇ ਵੱਡੀ ਰੋਕ! ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਿਆਦ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕੇਗੀ

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਯਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਨਵਾਂ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਦਵਾਈ ਭਾਰਤ ’ਚ ਆਯਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਾਕੀ ਮਿਆਦ ਆਯਾਤ ਦੇ ਦਿਨ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ। ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇਹ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ 28 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ’ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇਹ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨਵਾਂ ਨਿਯਮ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ?

ਨਵਾਂ ਨਿਯਮ ‘ਡਰੱਗਜ਼ (ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸੋਧ) ਨਿਯਮ, 2026’ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਡਰੱਗਜ਼ ਨਿਯਮ, 1945 ਦੇ ਨਿਯਮ 31 ’ਚ ਸੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਜ਼ਟ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ’ਚ ਸਾਫ਼ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲਾਇਸੈਂਸਿੰਗ ਅਥਾਰਟੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਦਵਾਈ ਦੇ ਆਯਾਤ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਯਾਤ ਦੇ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਮਿਆਦ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ। ਸਾਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ’ਚ, ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਦੇ ਪੈਕਟ ’ਤੇ ਲਿਖੀ ਮਿਆਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ’ਚ ਆਯਾਤ ਵੇਲੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਾਕੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਬਾਇਓਲੋਜਿਕਲ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਛੋਟ

ਇਸ ਨਿਯਮ ’ਚ ਬਾਇਓਲੋਜਿਕਲ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਲੇਬਲ ’ਤੇ ਲਿਖੀ ਕੁੱਲ ਮਿਆਦ ਦਾ 60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਕਾਫ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਮਤਲਬ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਬਾਇਓਲੋਜਿਕਲ ਦਵਾਈ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਿਆਦ ਦੋ ਸਾਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਯਾਤ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਿਆਦ ਬਾਕੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਆਮ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਨਿਯਮ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?

ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਸੋਧ ਦਾ ਖਰੜਾ 22 ਜੂਨ 2026 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਬੰਧਿਤ ਧਿਰਾਂ ਤੋਂ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਤਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਮੰਗੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਰੱਗਜ਼ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਡਵਾਇਜ਼ਰੀ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਅੰਤਿਮ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ’ਚ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੈ।

ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਲਈ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?

ਆਮ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਇਸ ਨਿਯਮ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ’ਚ ਆਯਾਤ ਹੋ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਸਟਾਕ ’ਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਬਾਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਦਵਾਈ ਮਿਆਦ ਪੁੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹਰ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਆਪ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦਵਾਈ ਖਰੀਦਣ ਵੇਲੇ ਪੈਕਟ ਜਾਂ ਸਟਰਿੱਪ ’ਤੇ ਲਿਖੀ ਮਿਆਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਤਰੀਕ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਇਸੈਂਸਸ਼ੁਦਾ ਕੈਮਿਸਟ ਤੋਂ ਹੀ ਦਵਾਈ ਲਓ ਅਤੇ ਬਿੱਲ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਜੇ ਦਵਾਈ ਦੀ ਮਿਆਦ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛੇ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ। ਮਿਆਦ ਪੁੱਗੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅੱਗੇ ਕੀ?

ਹੁਣ ਆਯਾਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਗਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਦਵਾਈ ਦਾ ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਹੋਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸਿੰਗ ਅਥਾਰਟੀ ਉਸ ਦੇ ਆਯਾਤ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ’ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕਦਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਆਯਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਸਟਾਕ ’ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।