ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ — ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਅਹਿਮ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕਮਿਸ਼ਨ (NMC) ਨੇ 8 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਨੋਟਿਸ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ‘ਮਰੀਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮੇਟੀ’ (Patient Safety Committee/Cell) ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ‘ਮਰੀਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੋਡਲ ਅਧਿਕਾਰੀ’ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਸਾਰੇ ਡੀਨਾਂ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲਾਂ, ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਕਮੇਟੀ ਕੀ ਕਰੇਗੀ?
ਕਮੇਟੀ ’ਚ ਸਬੰਧਤ ਮਾਹਿਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਹ ਮਰੀਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 11 ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਰੀਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰੇਤ (NPSS) ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਹੋਵੇਗਾ — ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਭਿਆਸਾਂ, ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ ਅਤੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਸੀਜਰ (SOP) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨਾ। ਜੇ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤੀ ਜਾਂ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਘਟਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਮੇਟੀ ਇਸਦੀ ਰਸਮੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇਗੀ, ਅਸਲ ਕਾਰਨ (root cause) ਖੋਜੇਗੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ’ਚ ਅਜਿਹੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦੁਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇਗੀ। ਇਲਾਜ ਦੀਆਂ ਚੈੱਕਲਿਸਟਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਪਾਲਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਇਸੇ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਨੋਟਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਨੋਡਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਜਿਵੇਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਜਾਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ — ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਸਾਰੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ’ਚ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਣ। ਹਰ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਨੋਡਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ NPSS (ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਸਰਵਿਸਿਜ਼, ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ) ਨੂੰ ਭੇਜਣੇ ਹੋਣਗੇ।
ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਇਹ ਕਦਮ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਡੀਸ਼ਨਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। NMC ਅਨੁਸਾਰ NPSS ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ’ਚ ਮਰੀਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ ਤੇ SOP ਅਪਣਾਉਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਨਤੀਜੇ ਬਿਹਤਰ ਹੋਣਗੇ, ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਟਾਲਣਯੋਗ ਖਰਚੇ ਘਟਣਗੇ, ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਵਧੇਗੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ’ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਕਦਮ ਵਿਸ਼ਵ ਮਰੀਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿਵਸ 2026 ਦੇ ਸੰਦਰਭ ’ਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ — ਹਾਲ ਹੀ ’ਚ NPSS ਅਤੇ ਏਮਜ਼ ਨਾਗਪੁਰ ਵੱਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਰੀਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਸਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ’ਚ — ਹੁਣ ਜੇ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਗ਼ਲਤ ਦਵਾਈ, ਇਲਾਜ ’ਚ ਲਾਗ, ਪ੍ਰੋਸੀਜਰ ’ਚ ਗੜਬੜੀ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ’ਚ ਦੇਰੀ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਘਟਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ‘ਛੋਟੀ ਗਲਤੀ’ ਕਹਿ ਕੇ ਅਣਗੌਲਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਰਸਮੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ — ਵੱਧ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਸਖ਼ਤ ਜਾਂਚ-ਸੂਚੀਆਂ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਦੇ ਦੁਹਰਾਉਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਗਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ।
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹੋ — ਹਰ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ, ਆਪਣੀਆਂ ਨੁਸਖ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੋ, ਇਲਾਜ ’ਚ ਕੋਈ ਅਸਾਧਾਰਨ ਗੱਲ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹਸਪਤਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਓ — ਇਹੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਾਅਦ ’ਚ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ: ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ’ਚ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
