45 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀ ਮਰਦ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਗੰਭੀਰ ਹਨ — ਕਰੀਬ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਹਰ ਸਾਲ ਰੁਟੀਨ ਚੈੱਕਅੱਪ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤਸਵੀਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। HEAL ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਰਵੇ ਵਿੱਚ 1,036 ਮਰਦਾਂ (ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ, ਤਮਿਲਨਾਡੂ, ਕਰਨਾਟਕ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ) ਵਿੱਚੋਂ 10 ਵਿੱਚੋਂ 6 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੂੰ ਇਹ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਦੇ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੋਈ ਵੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਸਰਵੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ 14 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਏ।
ਅੰਕੜੇ ਜੋ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ
ਸਰਵੇ ਮੁਤਾਬਕ 60.8 ਫੀਸਦੀ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਲਗਭਗ 16 ਫੀਸਦੀ ਨੇ ਹੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਭਗ 84 ਫੀਸਦੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਜਾਂਚੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਏ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੋਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ — 68.9 ਫੀਸਦੀ ਮਰਦ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲਾ ਕਾਰਕ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ 13.2 ਫੀਸਦੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੈਂਸਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੋਖਮ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ 75 ਫੀਸਦੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਨਿਗਰਾਨੀ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਗੱਲ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ।
PSA ਟੈਸਟ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਨਾਂ-ਮਾਤਰ
ਸਰਵੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 31 ਫੀਸਦੀ ਮਰਦਾਂ ਨੇ PSA (ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ-ਸਪੈਸਿਫਿਕ ਐਂਟੀਜਨ) ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹਿਜ਼ 14 ਫੀਸਦੀ ਨੇ ਕਦੇ ਇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 67 ਫੀਸਦੀ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਰੋਤ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ 59.5 ਫੀਸਦੀ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਝਿਝਕ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ 18 ਫੀਸਦੀ ਨੇ ਕਦੇ ਖੁਦ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਛੇੜਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ 36 ਫੀਸਦੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਾਹਿਰ ਯੂਰੋਲੋਜਿਸਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 65 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਖਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — 72 ਫੀਸਦੀ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਨ।
ਮਾਹਿਰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ
ਮੈਕਸ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਓਂਕੋਲੋਜੀ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਆਰੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਾਲਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਜਾਂਚ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਦਿਸਣ ’ਤੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਫੋਰਟਿਸ ਦੇ ਡਾ. ਨਿਤੇਸ਼ ਰੋਹਤਗੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਚੁੱਪ ਸਾਧਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੋਖਮ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਤਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ: ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ। ਭਾਰਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਪਰਿਸ਼ਦ (ICMR) ਲੱਛਣ-ਰਹਿਤ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਰੋਲੋਜੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਉਮਰ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। PSA ਦਾ ਵੱਧ ਹੋਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ — ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਦਾ ਗੈਰ-ਕੈਂਸਰ ਵਾਧਾ (BPH) ਅਤੇ ਸੋਜਸ਼ (ਪ੍ਰੋਸਟੈਟਾਈਟਿਸ) ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕਿਹੜੇ ਲੱਛਣਾਂ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿਸ਼ਾਬ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਆਉਣਾ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਠਣਾ ਅਤੇ ਮਸਾਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ — ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਕਸਰ ਗੈਰ-ਕੈਂਸਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਵੀਰਜ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ, ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਭਾਰ ਘਟਣਾ ਅਤੇ ਕਮਰ-ਪੇਲਵਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਡੂੰਘਾ ਦਰਦ ਤੁਰੰਤ ਯੂਰੋਲੋਜਿਸਟ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਭਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 40–45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕੋ ਸਲਾਹ ਹੈ: ਝਿਝਕ ਛੱਡੋ, ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੋਖਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਂਚ-ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਓ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਹੈ — ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
