Parminder Singh 
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵੱਧਣ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕਾ ਹੁਣ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪੋਸਟ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ (SC) ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ 15 ਨਵੰਬਰ 2026 ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ — ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਭਾਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਦਿੱਕਤਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਕੀ-ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ
ਇਹ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਕੇਂਦਰ-ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਯੋਜਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਵਿਭਾਗ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਯੋਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਟਿਊਸ਼ਨ ਫੀਸ ਮੁੜ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਗ਼ੈਰ-ਵਾਪਸਯੋਗ ਫੀਸਾਂ ਅਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਰਹਿਣ-ਖਾਣ ਦਾ ਭੱਤਾ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕੋਰਸ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਭੱਤਾ ₹230 ਤੋਂ ₹1,200 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕੋਰਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਮੈਡੀਕਲ, ਲਾਅ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੌਣ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ
- ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਥਾਈ ਵਸਨੀਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਵਰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
- ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਕਿਸੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — 11ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੀਐੱਚਡੀ ਤੱਕ।
- ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਂ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ₹2.5 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
- ਉਸੇ ਸਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੇਂਦਰ-ਪ੍ਰਾਯੋਜਿਤ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਿਤੀਆਂ — ਇਕ ਵੀ ਨਾ ਛੁੱਟੇ
- 1 ਜੁਲਾਈ 2026 — ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ
- 15 ਨਵੰਬਰ 2026 — ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ
- 30 ਨਵੰਬਰ 2026 — ਗਲਤ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਪੱਧਰ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ
- 15 ਦਸੰਬਰ 2026 — ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਨੋਡਲ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਿਮ ਤਸਦੀਕ
ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ, ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ 6 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਖ਼ਰੀ ਪਲ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਨ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕੈਂਪ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਯੋਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਾ ਰਹੇ।
ਅਰਜ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਦਿਓ — ਕਦਮ ਦਰ ਕਦਮ
- ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪੋਰਟਲ (scholarships.gov.in) ‘ਤੇ ਜਾਓ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਉਪਭੋਗਤਾ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰੋ।
- ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਜਾਤੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸਹੀ-ਸਹੀ ਭਰੋ।
- ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਪਲੋਡ ਕਰੋ — ਜਾਤੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਆਮਦਨੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ, ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਅਤੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ।
- ਅਰਜ਼ੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ/ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਨੋਡਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਸਥਾ ਪੱਧਰ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਹੋ ਸਕੇ।
ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਸ ਗੱਲਾਂ
ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਰਕਮ ਡਾਇਰੈਕਟ ਬੈਨੀਫਿਟ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ (DBT) ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਆਧਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਹੋਵੇ। ਆਧਾਰ-ਸੀਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀ ਅਰਜ਼ੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੈਸੇ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਅਰਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨਾਂ, ਪਤੇ ਅਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ — ਅਸੰਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ 30 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਪੋਸਟ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ SC ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਕੀਮ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਹਨਤੀ ਪਰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੱਛੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ — ਕਿਸੇ ਹੋਣਹਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਨਾ ਰੁਕੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾ ਸਕੇ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
15 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਦਾ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਹੋ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਜਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤਿਆਰ ਰੱਖੋ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿੱਕਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਨੋਡਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਦਫ਼ਤਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ — ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੈਂਪ ਵੀ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਭਰੀ ਗਈ ਅਰਜ਼ੀ ਤੁਹਾਡੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੂੰਜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ