Parminder Singh 
ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਦੀ ਬਹੁ-ਚਰਚਿਤ ਫਿਲਮ ‘ਸਤਲੁਜ’ ਨਾਲ ਉਹੀ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਡਰ ਅਦਾਕਾਰ ਨੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਤਾਇਆ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਦੇ Zee5 ‘ਤੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜ਼ੀ5 ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ‘ਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਫਿਲਮ “ਅਗਲੇ ਨੋਟਿਸ ਤੱਕ” ਭਾਰਤ ‘ਚ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਨੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸੀਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਿਆ, “I challenge the darkness” (ਮੈਂ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ)।
ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ‘ਸਤਲੁਜ’ ਮੂਲ ਰੂਪ ‘ਚ ‘ਪੰਜਾਬ 95’ ਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੀ — ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇਹ ਫਿਲਮ ਹਨੀ ਤ੍ਰੇਹਣ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ‘ਚ ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ‘ਚ ਹਨ। ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਸਾਲਾਂ ਲੰਬੀ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਫਿਲਮ ਥੀਏਟਰਾਂ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਧੇ OTT ਪਲੇਟਫਾਰਮ Zee5 ‘ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।
ਜ਼ੀ5 ਦਾ ਬਿਆਨ — ਕਾਰਨ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ
ਫਿਲਮ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜ਼ੀ5 ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ‘ਸਤਲੁਜ’ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ‘ਚ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ, ਟਿਕਣ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।”
ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਿਲਮ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਦਾ ਜ਼ੀ5 ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਬਿਆਨ ‘ਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, “ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ‘ਸਤਲੁਜ’ ਅਗਲੇ ਨੋਟਿਸ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਅਸੀਂ ਹਰ ਢੁਕਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਇਸਨੂੰ ਜਲਦ ਤੋਂ ਜਲਦ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹਾਂ।” ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ “ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹੁੰਗਾਰਾ” ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਦਿਲਜੀਤ ਦਾ ਜਵਾਬ — “ਮੈਂ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ”
ਜ਼ੀ5 ਦੇ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਨੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ‘ਤੇ ਫਿਲਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸੀਨ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ‘ਚ ਸੰਵਾਦ ਹੈ — “I challenge the darkness. However deep the darkness may be, I will light up my surroundings” (ਮੈਂ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਹਨੇਰਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਰਾਂਗਾ)।
ਅਦਾਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ‘ਚ ਲਿਖਿਆ, “ਸ਼ਹੀਦ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਜੀ। #Punjab95। ‘ਸਤਲੁਜ’ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੀ ਹੋਇਆ ਜੋ ਖਾਲੜਾ ਸਾਹਬ ਨਾਲ ਹੋਇਆ” — ਯਾਨੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਵੀ ਉਹੀ ਹਸ਼ਰ ਹੋਇਆ ਜੋ ਖਾਲੜਾ ਸਾਹਬ ਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਿਲਜੀਤ ਦੀ ਇਹ ਪੋਸਟ ਕੁਝ ਹੀ ਘੰਟਿਆਂ ‘ਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹਸਤੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
ਹਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ — “ਹੁਣ ਟੈਂਸ਼ਨ ਨਈ, ਸਭ ਨੇ ਕਰ ਲਈ ਡਾਊਨਲੋਡ”
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਿਲਜੀਤ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਹਟਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲਾਈਵ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਦਿਲਜੀਤ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ‘ਚ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਟੈਂਸ਼ਨ ਨਈ, ਸਭ ਨੇ ਕਰ ਲਈ ਡਾਊਨਲੋਡ। ਮੈਂ ਟੈਂਸ਼ਨ-ਫ੍ਰੀ ਬੈਠਾ ਹਾਂ।”
ਇਸੇ ਗੱਲਬਾਤ ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਫਿਲਮ ਸੋਮਵਾਰ ਤੱਕ ਹਟਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਕਲਿੱਪ ਹੁਣ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ — ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਦਿਲਜੀਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਫਿਲਮ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕੇਗੀ।
ਪਿਛੋਕੜ — ‘ਪੰਜਾਬ 95’ ਤੋਂ ‘ਸਤਲੁਜ’ ਤੱਕ ਦਾ ਲੰਬਾ ਸਫ਼ਰ
‘ਸਤਲੁਜ’ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਅਸਲ ‘ਚ ‘ਪੰਜਾਬ 95’ ਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਖਾਲੜਾ ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ‘ਚ ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਬਿਨਾਂ ਪਛਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਸੀ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਲਾਸਿਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ‘ਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਸੀ। 1995 ‘ਚ ਉਹ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ।
ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰਮਾਣਨ ਬੋਰਡ (CBFC) ਨਾਲ ਲੰਬਾ ਵਿਵਾਦ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬੋਰਡ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 120 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਟੌਤੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਫਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਟਲਦੀ ਰਹੀ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਫਿਲਮ ਥੀਏਟਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿੱਧੇ Zee5 ‘ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ — ਪਰ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ‘ਸਤਲੁਜ’ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨੀ ਤ੍ਰੇਹਣ ਨੇ ਵੀ ਜ਼ੀ5 ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਸਟੋਰੀ ‘ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਿਆ, “ਤੇਰਾ ਭਾਣਾ ਮੀਠਾ ਲਾਗੈ” — ਸਿੱਖ ਭਾਵਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਮੰਨਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਫਿਲਹਾਲ ‘ਸਤਲੁਜ’ ਭਾਰਤ ‘ਚ Zee5 ‘ਤੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜ਼ੀ5 ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ “ਹਰ ਢੁਕਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤੇ” ਰਾਹੀਂ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ — ਯਾਨੀ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ। ਦਿਲਜੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਖ਼ਬਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ‘ਚ — ਹਨੇਰਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਹੋਵੇ, ਲੜਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ‘ਤੇ AI ਪੰਜਾਬ ਨਿਊਜ਼਼ ‘ਤੇ ਅਪਡੇਟ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ