ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ (FII) ਹਨ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਵਾਲੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਘਰੇਲੂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕ (DII) ਹਨ ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਢਹਿਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ 29 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ FII ਨੇ 9,980.22 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ DII ਨੇ 6,952.71 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 28 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਖੇਡ ਚੱਲੀ ਸੀ — FII ਨੇ 5,353.22 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵੇਚੇ ਅਤੇ DII ਨੇ 5,189.02 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰੀਦੇ।
FII ਅਤੇ DII — ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਕੌਣ ਹਨ?
FII ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕ — ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰੋਪ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ, ਪੈਨਸ਼ਨ ਫੰਡ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। DII ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਘਰੇਲੂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕ — ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ, ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਜੋ ਆਮ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ SIP ਰਾਹੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ FII ਪੈਸਾ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ DII ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਗਿਰਾਵਟ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਵੇਚ ਕਿਉਂ ਰਹੇ ਹਨ?
ਵਿਕਵਾਲੀ ਪਿੱਛੇ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ, ਕੱਚਾ ਤੇਲ 105 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 10 ਸਾਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ 5.34% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ — 2002 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ — ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੈਸਾ ਉੱਭਰਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਂਡਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ, ਰੁਪਿਆ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 96.31 ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੱਧਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਰਿਟਰਨ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਚੌਥਾ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ — ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਸਥਿਤੀ — ਜੋਖ਼ਮ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
DII ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਰੁਕ ਰਹੀ?
ਘਰੇਲੂ ਫੰਡਾਂ ਕੋਲ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਆਮ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ SIP ਰਾਹੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਪੈਸਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ DII ਹਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਿਨ ਖਰੀਦਦਾਰ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ FII 20 ਵਿੱਚੋਂ 15 ਦਿਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਘਰੇਲੂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਕਵਾਲੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੈਂਸੈਕਸ 71,909.70 ਅਤੇ ਨਿਫਟੀ 22,421.95 ਦੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ — ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਠਵੀਂ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਝੱਲਣੀ ਪਈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 25 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਹੈ।
ਛੋਟੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਸਬਕ?
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣਾ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। FII ਦਾ ਪੈਸਾ ਆਉਂਦਾ-ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਘਰੇਲੂ SIP-ਆਧਾਰਿਤ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ, ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਜੋਖ਼ਮ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਮੁਤਾਬਕ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖ ਕੇ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਲਈ ਗਿਰਾਵਟ ਕਈ ਵਾਰ ਚੰਗੇ ਸ਼ੇਅਰ ਸਸਤੇ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ — ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਨਾਲ।
ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਚਨਾ ਲਈ ਹੈ, ਨਿਵੇਸ਼ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ।
