ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਦੇਸ਼ ’ਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2026 ’ਚ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਹੱਦ ਹੀ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਅੰਕੜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਾਗੂਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀਰਵਾਰ 12 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਖੁਦਰਾ ਮਹਿੰਗਾਈ (CPI) ਅਕਤੂਬਰ ’ਚ 6.09 ਫ਼ੀਸਦੀ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਤੰਬਰ ’ਚ ਇਹ 5.54 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੀਂ CPI ਲੜੀ (ਆਧਾਰ ਸਾਲ 2024) ਤਹਿਤ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਹਿੰਗਾਈ RBI ਦੀ 6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਉੱਪਰਲੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੱਦ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਗਈ ਹੈ।
ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਇਸ ਉਛਾਲ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੱਥ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਖਾਣੇ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਸਤੰਬਰ ਦੇ 7.74 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਅਕਤੂਬਰ ’ਚ 8.94 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਇਟਰਜ਼ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ’ਚ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ 5.93 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਅਸਲ ਅੰਕੜਾ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਨਿਕਲਿਆ।
ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੇ ਵਧਾਈ ਮਾਰ — ਪਿਆਜ਼, ਲਸਣ, ਅਦਰਕ ਸਭ ਮਹਿੰਗੇ
ਅਕਤੂਬਰ ’ਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ 116.22 ਫ਼ੀਸਦੀ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਤੰਬਰ ’ਚ ਇਹ 108.13 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ। ਲਸਣ 60.74 ਫ਼ੀਸਦੀ, ਅਦਰਕ 48.32 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ 47.30 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਇਆ। ਭੰਡਾਰ ’ਚ ਪਿਆਜ਼ ਦਾ ਸਟਾਕ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਬੇਮੌਸਮੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਨਵੀਂ ਖ਼ਰੀਫ਼ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਆਮਦ ’ਚ ਦੇਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਧੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਚ ਖਾਣੇ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ 9.09 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਚ 8.68 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹੀ। ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਹਿੰਗਾਈ 8.51 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਰਜ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਦੇਖਭਾਲ ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸੇਵਾਵਾਂ 10.14 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ-ਹੋਟਲ ਸੇਵਾਵਾਂ 10.06 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵੀ 5.01 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 5.84 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ 4% ਟੀਚੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ
ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਹਿੰਗਾਈ RBI ਦੇ 4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਟੀਚੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। RBI ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ 2 ਤੋਂ 6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਸੀਮਾ ’ਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਅਕਤੂਬਰ 2024 ’ਚ ਮਹਿੰਗਾਈ 6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਲੜੀ ਮੁਤਾਬਕ 6.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਰਜ ਹੋਈ ਸੀ।
ਵਧਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ RBI ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ ’ਚ ਆਪਣੀ ਮੁੱਖ ਰੇਪੋ ਦਰ 0.25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧਾ ਕੇ 5.50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ — ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਪਹਿਲਾ ਵਾਧਾ। ਬੈਂਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੁਖ਼ “ਕੈਲੀਬਰੇਟਿਡ ਟਾਈਟਨਿੰਗ” ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਦਰਿਕ ਨੀਤੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਮਿੰਟਾਂ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੈਂਕ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
RBI ਗਵਰਨਰ ਸੰਜੇ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਨਸੂਨ ਅਤੇ ਤਕੜੇ ਅਲ ਨੀਨੋ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵੱਲ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਮੰਗ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਨਾਜ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਸਟਾਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਦਮ ਅਸਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਗੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 92 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ’ਤੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਆਮ ਘਰ ’ਤੇ ਅਸਰ: ਪੇਂਡੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ’ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਝ
ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ਪੇਂਡੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ’ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ — ਪੇਂਡੂ ਮਹਿੰਗਾਈ 6.08 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 6.63 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਹਿੰਗਾਈ 4.88 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 5.41 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਖੇਤੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੂਬੇ ਲਈ ਇਹ ਦੋਹਰਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ: ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਘਰ ਦਾ ਰਾਸ਼ਨ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖ਼ਰਚਾ ਵਧਣ ਨਾਲ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਬਜਟ ਵਿਗੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਖਾਣਾ CPI ਟੋਕਰੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਬਜ਼ੀਆਂ-ਮਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਸਿੱਧਾ ਹਰ ਥਾਲੀ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਦੀਆਂ ’ਚ ਨਵੀਂ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਕੁਝ ਨਰਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਪਲਾਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਧਰਦੀ, ਰਸੋਈ ਦਾ ਬਜਟ ਦਬਾਅ ’ਚ ਰਹੇਗਾ।
ਅੱਗੇ ਕੀ: ਦਸੰਬਰ ’ਚ RBI ਦੀ ਬੈਠਕ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ
ਹੁਣ ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ RBI ਦੀ ਮੌਦਰਿਕ ਨੀਤੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ 2 ਤੋਂ 4 ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਬੈਠਕ ’ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਦਸੰਬਰ ’ਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਰ ਵਾਧੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। RBI ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ ਤਿਮਾਹੀ ’ਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਔਸਤਨ 6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 5.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ ਦੇ CPI ਅੰਕੜੇ 14 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਣਗੇ।
ਧਿਆਨ ਯੋਗ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅੰਕੜਾ 6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਜਾਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ’ਚ ਟੀਚੇ ਦੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ — RBI ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ’ਤੇ ਹੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਸਰਕਾਰ ਤੇ RBI ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ।
ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਚਨਾ ਲਈ ਹੈ, ਨਿਵੇਸ਼ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ।




[…] ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਤੋੜੀ RBI ਦੀ ਹੱਦ! ਅਕਤੂਬਰ ’ਚ 6.09% — … […]
[…] ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਤੋੜੀ RBI ਦੀ ਹੱਦ! ਅਕਤੂਬਰ ’ਚ 6.09% — … […]