ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ‘ਚ ਹੀ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਐਤਵਾਰ 11 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਦੁਆਬੇ ‘ਚ ਹੋਈ ਭਾਰੀ ਬਰਸਾਤ ਨੇ ਖੇਤਾਂ ‘ਚ ਪੱਕੀ ਖੜ੍ਹੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਢਾਅ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੰਡੀਆਂ ‘ਚ ਪਿਆ ਵੱਢਿਆ-ਤੁੱਕਿਆ ਝੋਨਾ ਵੀ ਭਿੱਜ ਗਿਆ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਲੰਧਰ ਲਈ ਰੈੱਡ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੀਂਹ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੇ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਕਾਫੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਡਿੱਗੀ ਫ਼ਸਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਦੋਹਰਾ ਝਟਕਾ
ਜਦੋਂ ਪੱਕੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਹਵਾ-ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਢਹਿ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਲੇਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੇਤੀ ਮਾਹਰ ਇਸਨੂੰ “ਲਾਜਿੰਗ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਾਜਿੰਗ ਕਾਰਨ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦਾਣਿਆਂ ਤੱਕ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਟੁੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿਗੜਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਲੰਧਰ ਈਸਟ ਬਲਾਕ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੱਛਿਆਣਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡਿੱਗੀ ਫ਼ਸਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਦੋਹਰਾ ਝਟਕਾ ਹੈ — ਇਕ ਤਾਂ ਡਿੱਗੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਵੱਢਾਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ‘ਤੇ ਵੱਧ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਦਾਣਿਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਦਾ ਡਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਦਾਣੇ ਕਾਲੇ ਪੈ ਗਏ ਤਾਂ ਆੜ੍ਹਤੀਏ ਅਤੇ ਚੌਲ ਮਿੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਘੱਟ ਭਾਅ ਦੇਣਗੇ।
ਨਮੀ ਦੀ ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਖ਼ਰੀਦ ਦਾ ਸੰਕਟ
ਭਿੱਜੀ ਫ਼ਸਲ ਸੁੱਕਣ ‘ਚ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾ ‘ਚ ਨਮੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਲਈ ਨਮੀ ਦੀ ਹੱਦ 17 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਸਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਇਸ ਹੱਦ ਨੂੰ 22 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਢਿੱਲ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਖ਼ਰੀਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ।
ਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਰਣਧੀਰ ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ‘ਚ ਫ਼ਸਲ ਡਿੱਗਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਵੱਢਾਈ ‘ਚ ਦੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਬਰਸਾਤ ਲੰਬੀ ਚੱਲੀ ਤਾਂ ਦਾਣਿਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖੁਰਾਕ ਤੇ ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਕੰਟਰੋਲਰ ਹਰਸ਼ਰੰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਖ਼ਰੀਦੇ ਗਏ ਝੋਨੇ ਦੀ ਚੁੱਕਾਈ ਰੋਕਣੀ ਪਈ ਹੈ।
ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ 100 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਿਸਾਨ ਮਹਾਸਭਾ ਦੇ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਜਨਾਲਾ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਬਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੀਂਹ-ਗੜ੍ਹੇਮਾਰੀ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਵੱਢਾਈ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵੱਧੇਗੀ ਅਤੇ ਝਾੜ ਘਟੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 22 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਨਮੀ ‘ਤੇ ਝੋਨਾ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਤੁਰੰਤ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਸਕੱਤਰ ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਗੁੱਜਰਵਾਲ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਹਰ ਖੇਤ ਨੂੰ ਇਕਾਈ ਮੰਨ ਕੇ ਫ਼ਸਲ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ‘ਚ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਯਕੀਨੀ ਹੋ ਸਕੇ।
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਤਾਂ ਖੇਤ-ਪੱਧਰੀ ਗਿਰਦਾਵਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲੱਗ ਸਕੇਗਾ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ‘ਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਡਿੱਗੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਵੱਢਾਈ ਅਤੇ ਭਿੱਜੇ ਝੋਨੇ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਖ਼ਰੀਦ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਡੀ ‘ਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ।
