ਚੈਨਈ ਦੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ’ਚ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦਾ ਹਮਲਾ! 7 ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ, ਚਿੜੀਆਘਰ 2 ਦਿਨ ਬੰਦ — ਕੀ ਮੁਰਗਾ-ਅੰਡਾ ਖਾਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?

ਚੈਨਈ ਦੇ Arignar Anna Zoological Park (ਵੰਡਲੂਰ ਚਿੜੀਆਘਰ) ’ਚ ਬਰਡ ਫਲੂ (H5N1 ਐਵੀਅਨ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ) ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਭੋਪਾਲ ਦੀ National Institute of High Security Animal Diseases (NIHSAD) ਤੋਂ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਆਈ ਲੈਬ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇ 7 ਪੰਛੀਆਂ ’ਚ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਚਿੜੀਆਘਰ ਨੂੰ ਵੀਰਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ (22 ਅਤੇ 23 ਅਕਤੂਬਰ) ਲਈ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਫ਼ਾਈ, ਨਿਰੋਧਕੀ (ਸੈਨੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ) ਅਤੇ ਬਾਇਓ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ।

ਕਿਹੜੇ ਪੰਛੀ ਮਾਰੇ ਗਏ?

ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਵੇਦਾਂਥੰਗਲ ਘੇਰੇ ’ਚ 3 ਤੋਂ 9 ਅਕਤੂਬਰ ਦਰਮਿਆਨ 7 ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ — 4 ਪੇਂਟਿਡ ਸਟੌਰਕ, ਇਕ ਗ੍ਰੇ ਪੈਲੀਕਨ, ਇਕ ਗ੍ਰੇ ਹੇਰਾਨ ਅਤੇ ਇਕ ਡਾਰਟਰ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਮੂਨੇ ਭੋਪਾਲ ਦੀ ਲੈਬ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਨ। ਮੌਤ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਨਿਰੋਧਕੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 9 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਪੰਛੀ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

ਐਹਤਿਆਤ ਵਜੋਂ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ 7 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਮੱਛੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ, ਹਰਬਲ ਐਂਟੀਵਾਇਰਲ ਦਵਾਈਆਂ, ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਪੋਰਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਘੇਰਿਆਂ ’ਚ ਐਂਟੀਵਾਇਰਲ ਨਿਰੋਧਕ ਸਪ੍ਰੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਾਣੀ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੀਬ 7 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿੰਡੀ ਚਿਲਡਰਨਜ਼ ਪਾਰਕ ’ਚ ਵੀ ਇਸੇ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ 40 ਪੰਛੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ — ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਵਾਰ ਸਖ਼ਤ ਐਹਤਿਆਤ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੀ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ?

ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸਵਾਲ ਹੈ। World Health Organization (WHO) ਅਤੇ Food and Agriculture Organization (FAO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ H5N1 ਵਾਇਰਸ ਇਨਸਾਨਾਂ ’ਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦਾ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਮਲੇ ਬਿਮਾਰ ਜਾਂ ਮਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਹਨ — ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਫੈਲਣਾ ਬੇਹੱਦ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚੇਨ ਫੈਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਕਾਏ ਹੋਏ ਮੁਰਗੇ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਤੋਂ H5N1 ਫੈਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। WHO/FAO ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 70 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਉਣ ਨਾਲ ਵਾਇਰਸ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਖ਼ਤਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਬਿਮਾਰ ਜਾਂ ਮਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੇ ਜਾਂ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ।

ਪਿਛੋਕੜ

H5N1 ਪੰਛੀਆਂ ’ਚ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਵਾਇਰਸ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਵੰਡਲੂਰ ਚਿੜੀਆਘਰ ਲਗਭਗ 1,260 ਏਕੜ ’ਚ ਫੈਲਿਆ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚਿੜੀਆਘਰਾਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਨਵਰ-ਪੰਛੀ ਹਨ।

ਸਾਵਧਾਨੀ: ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ

– ਬਿਮਾਰ ਜਾਂ ਮਰਿਆ ਪੰਛੀ ਨੰਗੇ ਹੱਥ ਨਾ ਛੂੰਹੋ; ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ। – ਮੁਰਗਾ-ਮੱਛੀ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ। – ਅੰਡੇ ਅਤੇ ਮੁਰਗਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾ ਕੇ ਹੀ ਖਾਓ; ਅਧਪਕਿਆ ਮਾਸ ਜਾਂ ਅੰਡਾ ਨਾ ਖਾਓ। – ਬੁਖ਼ਾਰ, ਖੰਘ, ਗਲੇ ’ਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ’ਚ ਜਲਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਬਿਮਾਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਖਣ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅੱਗੇ ਕੀ

ਚਿੜੀਆਘਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਫ਼ਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਰਿਹਾ ਤਾਂ 24 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਚਿੜੀਆਘਰ ਫਿਰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਵੇਗਾ। ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।