Parminder Singh 
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਦੀ ਉਮਰ 70 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸਿੱਧੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮ ਦੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਵਯ ਵੰਦਨਾ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ 70 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ₹5 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦਾ ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਹਸਪਤਾਲ ਇਲਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ — ਚਾਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਕਾਰਡ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫ਼ਤ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੇ 29 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 20 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਤੱਕ ਇਸ ਤਹਿਤ 23.46 ਲੱਖ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖ਼ਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ ₹5,668.80 ਕਰੋੜ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ 6 ਕਰੋੜ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਯਾਨੀ ਕਰੀਬ 4.5 ਕਰੋੜ ਪਰਿਵਾਰ, ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੌਣ ਯੋਗ ਹੈ?
ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਨਿਯਮ ਬਹੁਤ ਸਿੱਧਾ ਹੈ — ਉਮਰ ਹੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ 70 ਸਾਲ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਮੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗ਼ਰੀਬ, ਪੈਨਸ਼ਨ ਲੈਂਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ। ਆਮਦਨ, ਜਾਤ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਆਮ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ।
ਇੱਕ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਝੋ: ਕਵਰ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ₹5 ਲੱਖ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਜ਼ੁਰਗ 70 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਕੁੱਲ ਕਵਰ ₹5 ਲੱਖ ਹੀ ਰਹੇਗਾ, ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ-ਵੱਖਰਾ ₹5 ਲੱਖ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਤਹਿਤ ਕਵਰ ਹੈ, ਤਾਂ 70 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ₹5 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦਾ ਵਾਧੂ ਟਾਪ-ਅੱਪ ਕਵਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ-ਕੀ ਇਲਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਇਸ ਕਵਰ ਤਹਿਤ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਟਰਸ਼ਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਾਲੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖ਼ਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ — ਯਾਨੀ ਵੱਡੀਆਂ ਸਰਜਰੀਆਂ, ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਕੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ। ਇਲਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਮਿਲੇਗਾ ਜੋ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਤਹਿਤ ਸੂਚੀਬੱਧ (ਇੰਪੈਨਲਡ) ਹਨ — ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਦਾਖ਼ਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਪਤਾ ਕਰ ਲਓ ਕਿ ਹਸਪਤਾਲ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਿੱਲ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਕਾਰਡ ਘਰ ਬੈਠੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਓ?
ਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਸਧਾਰਨ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਬੈਨੀਫ਼ਿਸ਼ਰੀ ਪੋਰਟਲ beneficiary.nha.gov.in ਖੋਲ੍ਹੋ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ। ਬੈਨੀਫ਼ਿਸ਼ਰੀ ਲਾਗਇਨ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਪਾ ਕੇ OTP ਨਾਲ ਲਾਗਇਨ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਵਯ ਵੰਦਨਾ ਯੋਜਨਾ’ ਚੁਣੋ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਾ ਆਧਾਰ ਨੰਬਰ ਪਾਓ ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਆਧਾਰਿਤ e-KYC ਪੂਰੀ ਕਰੋ — ਇਸ ਵਿੱਚ OTP ਜਾਂ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰਾਹੀਂ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਰਡ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ PDF ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਖ਼ੁਦ ਮੋਬਾਈਲ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਮੈਂਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਨੇੜਲੇ ਕਾਮਨ ਸਰਵਿਸ ਸੈਂਟਰ (CSC) ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਡੈਸਕ ਤੋਂ ਵੀ ਮਦਦ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਕੋਈ ਆਮਦਨ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਮੰਗਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚਾਅ — ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖੋ
ਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ। ਕੋਈ ਏਜੰਟ, ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਜਾਂ ਫ਼ੋਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੇ ਕਾਰਡ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਪੈਸੇ ਮੰਗੇ, ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਓ ਕਿ ਉਹ ਧੋਖਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ OTP, ਆਧਾਰ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੋਰਟਲ beneficiary.nha.gov.in, ਅਧਿਕਾਰਤ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਐਪ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿਓ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਜਾਂ ਮਦਦ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ 14555 ’ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਵਯ ਵੰਦਨਾ 29 ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ – ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਨ ਆਰੋਗਯ ਯੋਜਨਾ (AB PM-JAY) ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤਹਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਅਥਾਰਟੀ (NHA) ਲਾਗੂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਕਸਦ ਸਾਫ਼ ਹੈ — ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲ ਖ਼ਰਚੇ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਪਰਿਵਾਰ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੁੱਬੇ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ 70 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿਓ — ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਕਾਰਡ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਾਪੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਵਿੱਚ PDF ਵੀ ਸੇਵ ਕਰ ਲਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਕਾਰਡ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ — ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ