ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਹਫ਼ਤਾ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ — ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਕਦੋਂ ਹੈ, 24 ਨਵੰਬਰ ਜਾਂ 14 ਦਸੰਬਰ? ਜਵਾਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕਾਂ ਸਹੀ ਹਨ, ਪਰ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ। ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਮੰਗਲਵਾਰ, 24 ਨਵੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ, 14 ਦਸੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਗਜ਼ਟਿਡ ਛੁੱਟੀ ਐਲਾਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ 24 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਜਾਓ, ਅਤੇ ਜੇ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ 14 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਪਵੇਗੀ।
ਦੋ ਤਰੀਕਾਂ ਕਿਉਂ ਹਨ?
24 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਤਰੀਕ ਸੂਰਜੀ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ “ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ” 24 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦਰਜ ਹੈ — ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਰਿਸਟ੍ਰਿਕਟਿਡ (ਚੋਣਵੀਂ) ਛੁੱਟੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਕਰਮਚਾਰੀ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦਫ਼ਤਰ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ 14 ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਤਰੀਕ ਚੰਦਰਮਾ ਅਧਾਰਤ ਪੁਰਾਣੀ ਗਣਨਾ (ਮੱਘਰ ਸੁਦੀ 5) ਮੁਤਾਬਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਜ਼ਟਿਡ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਤਰੀਕ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬੋਰਡ 14 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਰਹਿਣਗੇ। ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਮਾਗਮ 24 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਕੌਣ ਸਨ
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1621 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਢਾਲ ਜਿਸ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਹੀਦੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ
1675 ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜਥਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਇਆ ਸੀ — ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਕਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। 24 ਨਵੰਬਰ 1675 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਥਾਂ ’ਤੇ ਅੱਜ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨਤਮਸਤਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸੀਸ ਲੈ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪੁੱਜੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਹੋਇਆ।
2026 ’ਚ 351ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ, 2025 ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ 350ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਈ ਗਈ ਸੀ। 2026 ਵਿੱਚ 351ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਕੀਰਤਨ, ਕਥਾ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਦਸੰਬਰ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 2026 ਦੀ ਗਜ਼ਟਿਡ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਛੁੱਟੀਆਂ ਹਨ — 14 ਦਸੰਬਰ (ਸੋਮਵਾਰ) ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ, 25 ਦਸੰਬਰ (ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ) ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਡੇਅ, ਅਤੇ 28 ਦਸੰਬਰ (ਸੋਮਵਾਰ) ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਭਾ, ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ 14 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ 14 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਰਹਿਣਗੇ — 24 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੂਜੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਜਾਨ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਥਾਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ — ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਹਨ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ 24 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਕਰ ਲਓ — ਕਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ 24 ਨਵੰਬਰ ਅਤੇ ਕਈ 14 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸਮਾਗਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮ ਜਾਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਲਈ 14 ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਚੈੱਕ ਕਰੋ।




ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ