ਲੋਕ ਸਭਾ ’ਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ’ਤੇ E20 ਪੈਟਰੋਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤਿੱਖਾ ਹਮਲਾ ਬੋਲਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ’ਚ ਪੈਟਰੋਲ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ’ਚ ਐਥੇਨੌਲ ਤੈਅ ਹੱਦ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ — ਕੁਝ ’ਚ 31.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ — ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ X ’ਤੇ ਹਿੰਦੀ ’ਚ ਲਿਖਿਆ, “E20 420 ਬਣ ਗਿਆ — ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ’ਚੋਂ ਪੈਟਰੋਲ ਚੋਰੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ!” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੱਸੇ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੈਂਕੀਆਂ ’ਚ ਅਸਲ ’ਚ ਕੀ ਭਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੈਅ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਥੇਨੌਲ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਕਦੋਂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਜਾਂਚ ’ਚ ਕੀ ਮਿਲਿਆ?
ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੈ। ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੱਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ (ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਕੋਲਾਰ, ਚਿੱਕਬੱਲਾਪੁਰ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦਿਹਾਤੀ, ਰਾਮਨਗਰ, ਮੰਗਲੁਰੂ, ਤੁਮਕੁਰੂ) ਤੋਂ ਪੈਟਰੋਲ ਦੇ 14 ਨਮੂਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ 14 ’ਚੋਂ 11 ਨਮੂਨਿਆਂ ’ਚ ਐਥੇਨੌਲ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਲਿਆ। ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ (IOCL) ਦੇ ਇੱਕ ਨਮੂਨੇ ’ਚ 31.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ (HPCL) ਦੇ ਨਮੂਨੇ ’ਚ 30.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਐਥੇਨੌਲ ਮਿਲਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ HPCL ਨਮੂਨੇ ’ਚ 27 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ BPCL ਦੇ ਸਪੀਡ ਪੈਟਰੋਲ ’ਚ 26.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦੋਵਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ — IOCL, HPCL, BPCL, ਨਯਾਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈੱਲ — ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ’ਚ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਥੇਨੌਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਰਿਜ਼ਵਾਨ ਅਰਸ਼ਦ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ’ਚ ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਬੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਜੀ. ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਕਿ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ।
ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਜਵਾਬ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤਿੰਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ — IOCL, BPCL ਅਤੇ HPCL — ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ’ਚ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਭਰ ’ਚ ਸਪਲਾਈ ਹੋ ਰਿਹਾ E20 ਪੈਟਰੋਲ ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰ ਬਿਊਰੋ (BIS) ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ IS 17021 ਮੁਤਾਬਕ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਐਥੇਨੌਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 19 ਤੋਂ 21 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੈਅ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਂਚ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਲੈਬ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੰਗੀਆਂ ਹਨ।
ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ 27 ਸੂਬਿਆਂ-ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 893 ਨਮੂਨੇ ਤੈਅ ਮਿਆਰ ਅੰਦਰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕਰਨਾਟਕ ’ਚੋਂ ਲਏ ਗਏ 56 ਨਮੂਨਿਆਂ ’ਚ ਵੀ ਐਥੇਨੌਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 19 ਤੋਂ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਰਮਿਆਨ ਹੀ ਰਹੀ।
ਪਿਛੋਕੜ: E20 ਕੀ ਹੈ?
E20 ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪੈਟਰੋਲ ’ਚ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਐਥੇਨੌਲ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਈਂਧਨ। ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਗੰਨਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਇਹ ਨੀਤੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈ ਹੈ। E20 ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਖੰਡਨ ਨੇ ਇਸੇ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਭਖਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਇਸਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ?
ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਭਰ ’ਚ ਇੱਕੋ ਮਿਆਰ ਦਾ E20 ਪੈਟਰੋਲ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਹਰ ਸੂਬੇ ਦੇ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹਨ — ਇੱਕ ਪਾਸੇ 31.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ 19–21 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਮਿਆਰ ਦੀ ਗੱਲ।
ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਦੇ ਪੂਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮੰਗੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਵਾਬ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਹੁਣ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਇਸ ’ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।




[…] […]