ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਆਗੂ ਦੀਆਂ ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀਮਤਾ (AI) ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ “ਸਿਹਤਮੰਦ ਜਨਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇ” ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਤਿੰਨ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੇਜਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਅਪਲੋਡ ਜਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਜੱਜ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਅੰਤਰਿਮ ਹੁਕਮ ਬਟਾਲਾ ਦੇ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਰਕਰ ਅਮਨਦੀਪ ਕੁਮਾਰ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਨਦੀਪ ਜੈਂਟੀਪੁਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵੱਲੋਂ ਦਾਇਰ ਸਿਵਲ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੇਜਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਬੰਦ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਲੰਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
AI ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨਾਲ ਅਕਸ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼
ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਕ੍ਰਿਪਟਡ AI ਵੀਡੀਓਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ — ਇਸਦਾ ਫਾਇਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਧਾਰਨ ਆਲੋਚਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ “ਸਿਹਤਮੰਦ ਜਨਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇ” ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ।
ਲੋਕਤੰਤਰ ਲਈ ਖਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ “ਜਨਤਕ ਰਾਏ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ” (manufacturing of public consent) ਵਰਗੇ ਖਤਰਨਾਕ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਹਵਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਵੱਕਲ 2027 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਖਰਾਬ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਈਮਾ ਫੇਸੀ ਕੇਸ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਮਾ ਫੇਸੀ ਕੇਸ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ-ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੇਜਾਂ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 2,200, 1,100 ਅਤੇ 11,000 ਫਾਲੋਅਰ ਹਨ।
AI ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਸਖਤ ਰੁਖ
ਇਹ ਹੁਕਮ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਗੂਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ AI ਨਾਲ ਬਣੀ ਜਾਅਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਦਾਲਤਾਂ ਹੁਣ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਣਹਾਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਖਤ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ AI ਸਮੱਗਰੀ ‘ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
