ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਦ ਪਾਲਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਖ਼ਤਰਾ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਬ-ਸਹਾਰਨ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਕੀੜਾ — ਛੋਟਾ ਛੱਤਾ ਭੁੰਗਰਾ (small hive beetle) — ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਦੇ ਛੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਭੁੰਗਰੇ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ 20 ਤੋਂ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
ਛੱਤੇ ਹੀ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਭੁੰਗਰਾ
ਛੋਟਾ ਛੱਤਾ ਭੁੰਗਰਾ (ਐਥੀਨਾ ਟਿਊਮਿਡਾ) ਮੱਖੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਾਗ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਚਾ ਸ਼ਹਿਦ ਵੀ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਭੁੰਗਰਾ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਦ ਪਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਪੀਏਯੂ) ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਭੁੰਗਰੇ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਖਪਤ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਮੱਖੀ ਛੱਤੇ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਲਈ ਨਵਾਂ ਹਮਲਾਵਰ ਕੀੜਾ
ਛੋਟਾ ਛੱਤਾ ਭੁੰਗਰਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਨਵਾਂ ਹਮਲਾਵਰ ਕੀੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦਰਜ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸੀ। ਇਹ ਭੁੰਗਰਾ 5 ਤੋਂ 7 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲਾਰਵਾ ਸ਼ਹਿਦ, ਪਰਾਗ ਅਤੇ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਅੰਡਿਆਂ ‘ਤੇ ਪਲਦੇ ਹਨ। ਲਾਰਵਾ ਸ਼ਹਿਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੀਸਟ ਛੱਡਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਦ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਕੇ ਖਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
200 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾਅ ‘ਤੇ
ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਰੀਬ 4,000 ਸ਼ਹਿਦ ਪਾਲਕ ਹਰ ਸਾਲ 20,000 ਟਨ ਕੱਚਾ ਸ਼ਹਿਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 200 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ 20-40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਾਲਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭੁੰਗਰੇ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਹਿਦ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਾਲਕਾਂ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਪਾਲਕ ਆਪਣੇ ਛੱਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ ਕਰਨ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਲੋਨੀਆਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ। ਸ਼ਹਿਦ ਭੰਡਾਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭੁੰਗਰੇ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਰੁਕ ਸਕੇ। ਪੀਏਯੂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਹਮਲਾਵਰ ਕੀੜੇ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਪਾਲਕ ਭੁੰਗਰੇ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਜਾਲ (ਟ੍ਰੈਪ) ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਜੈਵਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਉਪਾਅ ਅਪਣਾਉਣ।
