ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ — ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ (PNB) ’ਤੇ ₹1,24,913.01 ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਨੇ 10 ਨਵੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਉਸੇ ਦਿਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਜੁਰਮਾਨਾ ਕਰੰਸੀ ਚੈਸਟ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਜਾਂ ਸੰਚਾਲਨ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਰਕਮ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਮਾਮਲਾ
PNB ਨੇ ਸੇਬੀ ਦੇ ਲਿਸਟਿੰਗ ਨਿਯਮਾਂ (LODR) ਦੇ ਨਿਯਮ 30 ਤਹਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ RBI ਨੇ ਬੈਂਕ ’ਤੇ ₹1,24,913.01 ਦਾ ਮੌਦਰਿਕ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਲੰਘਣਾ RBI ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤਹਿਤ ਕਰੰਸੀ ਚੈਸਟਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਖੁਲਾਸੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਕਰੰਸੀ ਚੈਸਟ ਜਾਂ ਕਿਹੜੇ ਖ਼ਾਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਈ। ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕੰਪਨੀ ਸਕੱਤਰ ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਸ਼ੋਮ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ — ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਜੁਰਮਾਨਾ
ਇਹ PNB ’ਤੇ ਇਸੇ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 29 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ RBI ਨੇ ਬੈਂਕ ’ਤੇ ਕਰੰਸੀ ਚੈਸਟ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ ਹੀ ₹1.56 ਕਰੋੜ (₹1,56,53,000) ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ₹8.59 ਲੱਖ ਦੇ ਹੋਰ ਜੁਰਮਾਨੇ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਲਈ ਜੁਰਮਾਨੇ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਲਗਾਤਾਰ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ RBI ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੰਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਸੰਚਾਲਨ ਪਾਲਣਾ ’ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ PNB ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਕਰੰਸੀ ਚੈਸਟ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਕਰੰਸੀ ਚੈਸਟ RBI ਵੱਲੋਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ RBI ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤਹਿਤ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਨਕਦੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਸਟੋਰੇਜ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਹਰ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਪਾਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ’ਤੇ RBI ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਰਕਮ ਛੋਟੀ ਹੋਵੇ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਰਕਮ PNB ਦੇ ਆਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2026 ਦੀ ਤਿਮਾਹੀ (Q2 FY27) ਵਿੱਚ ₹5,532 ਕਰੋੜ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 12.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਹੈ। PNB ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਸੰਪਤੀਆਂ ਕਈ ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ₹1.25 ਲੱਖ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਬੈਂਕ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ — ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਯਮ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੈ — ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ, ਖਾਤੇ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ PNB ’ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਾਮੀ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜੁਰਮਾਨੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹਨ; ਬੈਂਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਕਰੰਸੀ ਚੈਸਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਰੋਕਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। RBI ਵੱਲੋਂ ਬੈਂਕਾਂ ’ਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਖ਼ਤੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:




ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ