Parminder Singh 
ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ’ਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (RBI) ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਆਈ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਫਲੋਟਿੰਗ ਰੇਟ ਬਾਂਡ 2034 (FRB 2034) ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਵਿਆਜ ਦਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 30 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਤੋਂ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 2027 ਤੱਕ ਇਸ ਬਾਂਡ ’ਤੇ 7.26 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਿਆਜ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ 29 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਤੱਕ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਦਰ 6.45 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ, ਭਾਵ ਨਵੀਂ ਦਰ ’ਚ 81 ਬੇਸਿਸ ਪੁਆਇੰਟ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
₹1 ਲੱਖ ’ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ
ਨਵੀਂ ਦਰ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਬਾਂਡ ਧਾਰਕਾਂ ਦੀ ਜੇਬ ’ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ₹1 ਲੱਖ ਦਾ ਇਹ ਬਾਂਡ ਹੈ ਤਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ’ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ₹3,630 ਵਿਆਜ ਮਿਲੇਗਾ। ਸਾਲਾਨਾ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇਹ ਰਕਮ ਲਗਭਗ ₹7,260 ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ — ਵਿਆਜ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਟੈਕਸ ਕੱਟਣ ਮਗਰੋਂ ਹੱਥ ’ਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਰਕਮ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਜ ਹਰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ’ਚ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਆਮਦਨ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਰ ਕਿਵੇਂ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਫਲੋਟਿੰਗ ਰੇਟ ਬਾਂਡ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਹੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਜ ਦਰ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਹਰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਦਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਸਾਫ਼ ਹੈ — ਦਰ ਤੈਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਤਿੰਨ 182-ਦਿਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਰੈਜ਼ਰੀ ਬਿੱਲ ਨਿਲਾਮੀਆਂ ਦੀ ਔਸਤ ਯੀਲਡ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ’ਚ 0.98 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਪ੍ਰੈੱਡ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਟਰੈਜ਼ਰੀ ਬਿੱਲਾਂ ਦੀ ਯੀਲਡ ਵਧਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਬਾਂਡ ਦੀ ਦਰ 6.45 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 7.26 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਫਲੋਟਿੰਗ ਰੇਟ ਬਾਂਡ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਫਲੋਟਿੰਗ ਰੇਟ ਬਾਂਡ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਲੰਮੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਕਰਜ਼ ਪੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਆਦ 2034 ਤੱਕ ਹੈ। ਇਸ ’ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿਕਲਪਾਂ ’ਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਣ ’ਤੇ ਬਾਂਡ ਦੀ ਦਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐੱਫ਼ਡੀ ਦੀ ਦਰ ਪੂਰੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਜੰਮੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇਸ ਬਾਂਡ ਨੂੰ RBI ਦੇ ਰਿਟੇਲ ਡਾਇਰੈਕਟ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਰਾਹੀਂ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਗਿਲਟ ਖਾਤਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ’ਚ ਸਿੱਧਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਪਿਛਲੀ ਮਿਆਦ ’ਚ ਕੀ ਸੀ ਦਰ
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਤੋਂ 29 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਤੱਕ ਦੀ ਛਮਾਹੀ ਲਈ FRB 2034 ’ਤੇ 6.45 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਆਜ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਵੀ ਇਹੀ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਲਾਗੂ ਸੀ — ਤਿੰਨ ਟਰੈਜ਼ਰੀ ਬਿੱਲ ਨਿਲਾਮੀਆਂ ਦੀ ਔਸਤ ਯੀਲਡ ਜਮ੍ਹਾਂ 0.98 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਪ੍ਰੈੱਡ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਯੀਲਡ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦਰ ਵੀ ਘੱਟ ਸੀ। ਹੁਣ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਦਰ ’ਚ 81 ਬੇਸਿਸ ਪੁਆਇੰਟ ਦਾ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਂਡ ਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਹੈ।
ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ ’ਚ ਰੱਖੋ
ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ — ਇਹ ਦਰ ਸਿਰਫ਼ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 2027 ਤੱਕ ਲਈ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦਰ ਫਿਰ ਟਰੈਜ਼ਰੀ ਬਿੱਲਾਂ ਦੀ ਯੀਲਡ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ; ਜੇ ਯੀਲਡ ਘਟੀ ਤਾਂ ਦਰ ਵੀ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ — ਬਾਂਡ ’ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਆਜ ਟੈਕਸਯੋਗ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਟੈਕਸ ਮਗਰੋਂ ਅਸਲੀ ਕਮਾਈ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੀਜੀ ਗੱਲ — ਇਹ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਇਸ ’ਚ ਪੈਸਾ ਲਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਓ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਚਨਾ ਲਈ ਹੈ, ਨਿਵੇਸ਼ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਅਗਲੀ ਵਾਰ FRB 2034 ਦੀ ਵਿਆਜ ਦਰ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2027 ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ਕ 7.26 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਦਰ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਣਗੇ। ਜੋ ਲੋਕ ਸਰਕਾਰੀ ਗਾਰੰਟੀ ਵਾਲੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਕਲਪ ’ਚ ਨਿਯਮਤ ਆਮਦਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਵਾਧਾ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ — ਪਰ ਦਰ ਦੇ ਹਰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ’ਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ