ਬੁਖ਼ਾਰ ਉਤਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਖ਼ਤਰਾ ਟਲਿਆ ਨਹੀਂ! ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਇਹ ਚੇਤਾਵਨੀ-ਲੱਛਣ ਦਿਸਣ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਓ

ਨਵੰਬਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਲਖਨਊ ’ਚ ਸੋਮਵਾਰ 2 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੀ 21 ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ’ਚ ਉੱਥੇ 425 ਮਾਮਲੇ ਮਿਲੇ — ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ 288 ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 47 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ। ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ’ਚ ਵੀ ਅਕਤੂਬਰ ’ਚ 513 ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦਾ ਕੁੱਲ ਅੰਕੜਾ 1,269 ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਕੁੱਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਧੇ ਪਿੱਛੇ ਬਰਸਾਤ ਮਗਰੋਂ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ’ਚ ਮੱਛਰਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਆਮ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਮੁਤਾਬਕ ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੱਛਰ ਦੇ ਕੱਟਣ ਤੋਂ 4 ਤੋਂ 10 ਦਿਨਾਂ ਮਗਰੋਂ ਦਿਸਦੇ ਹਨ: ਤੇਜ਼ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਸਖ਼ਤ ਸਿਰ ਦਰਦ, ਅੱਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦਰਦ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਦਰਦ, ਜੀਅ ਮਚਲਾਉਣਾ, ਉਲਟੀ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ’ਤੇ ਦਾਣੇ। CDC ਮੁਤਾਬਕ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਸੰਕਰਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਲੱਛਣ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੁਖ਼ਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 2 ਤੋਂ 7 ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਮਾਂ: ਬੁਖ਼ਾਰ ਉਤਰਨ ਮਗਰੋਂ 48 ਘੰਟੇ

CDC ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਹੈ ਕਿ ਚੇਤਾਵਨੀ-ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੁਖ਼ਾਰ ਉਤਰਨ ਤੋਂ 24 ਤੋਂ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੇਟ ’ਚ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਲਟੀਆਂ (24 ਘੰਟਿਆਂ ’ਚ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਵੱਧ ਵਾਰ), ਮਸੂੜਿਆਂ ਜਾਂ ਨੱਕ ਤੋਂ ਖ਼ੂਨ, ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਟੱਟੀ ’ਚ ਖ਼ੂਨ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਬੇਚੈਨੀ, ਤੇਜ਼ ਸਾਹ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਸ ਜਾਂ ਚਮੜੀ ਦਾ ਫਿੱਕਾ ਤੇ ਠੰਢਾ ਪੈਣਾ ਦਿਸੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। CDC ਮੁਤਾਬਕ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ’ਚੋਂ ਲਗਭਗ 20 ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਡੇਂਗੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਤਰਲ ਦਾ ਰਿਸਾਅ, ਸਦਮਾ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਲੇਟਲੈਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀਆਂ

ਪਹਿਲੀ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਲੇਟਲੈਟ ਘਟਦੇ ਹੀ ਖ਼ੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ — WHO ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੁਤਾਬਕ ਪਲੇਟਲੈਟ ਟਰਾਂਸਫਿਊਜ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਰੁਟੀਨ ’ਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ; ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਡਾਕਟਰ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣ ਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਇਹ ਕਿ ਕੋਈ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖ਼ਾ ਡੇਂਗੂ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਐਂਟੀਵਾਇਰਲ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ: ਪੈਰਾਸਿਟਾਮੋਲ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਐਸਪਰੀਨ ਜਾਂ ਆਈਬਿਊਪ੍ਰੋਫ਼ੈਨ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਬਚਾਅ: ਮੱਛਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ

ਡੇਂਗੂ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਏਡੀਜ਼ ਮੱਛਰ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਕੱਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸਾਫ਼ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ’ਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੂਲਰ, ਗਮਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟਰੇਆਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਟਾਇਰ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਡਰੱਮ ਤੇ ਛੱਤ ’ਤੇ ਜਮ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਹਫ਼ਤੇ ’ਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ, ਸੌਂਦੇ ਵੇਲੇ ਮੱਛਰਦਾਨੀ ਵਰਤੋ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਢੱਕਣ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਓ।

ਪਿਛੋਕੜ ਤੇ ਅੱਗੇ ਕੀ?

ਗਰਮ ਦਿਨ ਤੇ ਠੰਢੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਮੌਸਮ ਮੱਛਰਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਡੇਂਗੂ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਬਰਸਾਤੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਠੰਢ ਵਧਣ ਨਾਲ ਮੱਛਰਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਖੜ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਲੇਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ, ਇਲਾਜ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ — ਕੋਈ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ-ਲੱਛਣ ਦਿਸੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:

• ਡੇਂਗੂ ਵਧਿਆ ਤਾਂ ਦਿੱਲੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ! 1,066 ਸਿਹਤ ਅਸਾਮੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ — ਮੱਛਰਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇਜ਼
• ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਡੇਂਗੂ ਟੀਕਾਕਰਨ ਅਭਿਆਨ! ਤਮਿਲਨਾਡੂ ’ਚ ਪਾਇਲਟ ਸ਼ੁਰੂ — ਦੋ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ’ਚ 80% ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਦਾਅਵਾ
• ਲੁਧਿਆਣਾ ‘ਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ‘ਚ ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 88% ਵਧੇ! — ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚੇਤਾਵਨੀ, ਜਾਣੋ ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ