Parminder Singh 
ਨਵੰਬਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਦਰਦ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕੋ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮੇਓ ਕਲੀਨਿਕ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਦੇ ਟਰਿੱਗਰ ਅਕਸਰ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਸਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਟਰਿੱਗਰ ਹਰ ਵਾਰ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਸਰਦੀ ’ਚ ਇਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਠੰਢ ਤੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲਾਅ
ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਕਲੀਨਿਕ ਦੇ ਸਿਰ-ਦਰਦ ਮਾਹਿਰ ਮੁਤਾਬਕ ਮੌਸਮ ’ਚ ਅਚਾਨਕ ਦਬਾਅ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਸਾਈਨਸ ’ਚ ਅਸੰਤੁਲਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਵਾਲਿਆਂ ’ਚ ਦਰਦ ਨੂੰ ਛੇੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢ ਵੀ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਟਰਿੱਗਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਓ ਕਲੀਨਿਕ ਵੀ ਠੰਢ, ਹਵਾ ਤੇ ਮੌਸਮ ਬਦਲਣ ਨੂੰ ਟਰਿੱਗਰਾਂ ’ਚ ਗਿਣਦਾ ਹੈ। ਠੰਢੀ ਹਵਾ ’ਚ ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਢੱਕਣਾ ਸਧਾਰਨ ਸਾਵਧਾਨੀ ਹੈ।
ਸਮੌਗ ਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹਵਾ
ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੇ ਨਵੰਬਰ ’ਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ’ਚ ਹਵਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਟਰਿੱਗਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਹੈ। ਪਰ ਹਰ ਸਮੌਗ-ਦਿਨ ਦਾ ਦਰਦ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ’ਤੇ ਖੋਜ ਅਜੇ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਦ ਅਕਸਰ ਖ਼ਰਾਬ AQI ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ’ਤੇ ਹੀ ਵੱਧਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੈਟਰਨ ਨੋਟ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਦਾ ਵਿਗੜਿਆ ਰੁਟੀਨ
ਮੇਓ ਕਲੀਨਿਕ ਮੁਤਾਬਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੀਂਦ — ਦੋਵੇਂ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਛੇੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ’ਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਸੰਗੀਤ, ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਦੇਰ ਨਾਲ, ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠਣਾ। ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ’ਚ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸੌਣਾ ਵੀ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ’ਚ ਦਰਦ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੌਣ-ਉੱਠਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖਣਾ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹ ਹੈ।
ਖਾਣਾ ਛੱਡਣਾ, ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਤੇ ਕੈਫ਼ੀਨ ’ਚ ਬਦਲਾਅ
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿਣਾ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਦਾ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਟਰਿੱਗਰ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਵੇਲੇ ਕਈ ਲੋਕ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਖਾਧੇ-ਪੀਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਦੀ ’ਚ ਪਿਆਸ ਘੱਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਹੋਰ ਘੱਟ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹ-ਕਾਫ਼ੀ ਅਚਾਨਕ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੀਣਾ ਵੀ ਦਰਦ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਯਮਤ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਸਧਾਰਨ ਬਚਾਅ ਹੈ।
ਰੌਸ਼ਨੀ, ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਖੁਸ਼ਬੂ
ਮੇਓ ਕਲੀਨਿਕ ਮੁਤਾਬਕ ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼, ਧੂੰਆਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵੀ ਟਰਿੱਗਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਹਾਂ-ਤਿਉਹਾਰਾਂ ’ਚ ਡੀਜੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਚਮਕਦਾਰ ਲਾਈਟਾਂ, ਪਟਾਖਿਆਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਪਰਫ਼ਿਊਮ ਇੱਕੋ ਸ਼ਾਮ ’ਚ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਪਣਾ ਟਰਿੱਗਰ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣੋ
ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਟਰਿੱਗਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮਾਹਿਰ ਸਿਰ-ਦਰਦ ਦੀ ਡਾਇਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਦਰਦ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਦਿਨ ਨੀਂਦ, ਖਾਣਾ, ਮੌਸਮ ਤੇ ਹਵਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ’ਚ ਪੈਟਰਨ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਕਦੋਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ’ਚ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਧੜਕਦਾ ਦਰਦ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਲਟੀ ਵਰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਸਿਰ ਦਰਦ ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇ ਤੇ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ’ਚ ਹੀ ਸਿਖ਼ਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ’ਚ ਬਦਲਾਅ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਬੋਲਣ ’ਚ ਦਿੱਕਤ ਜਾਂ ਗਰਦਨ ’ਚ ਅਕੜਾਅ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ’ਚ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ