Parminder Singh 
ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਦੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਦਸਤਕ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ — ਦਿਨ ਛੋਟੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਠੰਢ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਘਰਾਂ ਅੰਦਰ ਬਿਤਾਉਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਉਹ ਮੌਸਮ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜ਼ੁਕਾਮ, ਖੰਘ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਬੁਖ਼ਾਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਲਾਹ ਸਾਫ਼ ਹੈ — ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗ-ਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕੜਾਹੇ, ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਇਹ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਥਾਲੀ, ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਰੁਟੀਨ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਥਾਲੀ ’ਚ ਰੰਗ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਓ
ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਦੀ ਦੀ ਥਾਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਯਮ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ — ਦਿਨ ’ਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਖਾਣੇ ਲੈਣਾ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਲਈ ਆਂਵਲਾ, ਸੰਤਰਾ, ਨਿੰਬੂ, ਅਮਰੂਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਿਰਚ ਚੰਗੇ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਜ਼ਿੰਕ ਲਈ ਕੱਦੂ ਦੇ ਬੀਜ, ਦਾਲਾਂ, ਛੋਲੇ ਅਤੇ ਮੇਵੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਲਈ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਧੁੱਪ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਡੇ ਦੀ ਜ਼ਰਦੀ ਅਤੇ ਫ਼ੋਰਟੀਫ਼ਾਈਡ ਖਾਣੇ ਮਦਦਗਾਰ ਹਨ। ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵੀ ਰੋਗ-ਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦਹੀਂ, ਲੱਸੀ ਅਤੇ ਕਾਂਜੀ ਵਰਗੇ ਫਰਮੈਂਟਿਡ ਖਾਣੇ ਵੀ ਥਾਲੀ ’ਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਰਦੀ ਦੀ ਥਾਲੀ ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਹੈ — ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਖਿਚੜੀ, ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਸਾਗ, ਮੇਥੀ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਅਤੇ ਗੁੜ ਮੌਸਮੀ, ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਹਨ।
ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਹਰਕਤ — ਦੋ ਚੁੱਪ ਸਾਥੀ
ਨੀਂਦ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ 7 ਤੋਂ 8 ਘੰਟੇ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਨੀਂਦ ਰੋਗ-ਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਘੱਟ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ’ਚ ਜ਼ੁਕਾਮ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਗਾਂ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸਰਦੀ ’ਚ ਨੀਂਦ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਟੁੱਟਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਮਰਾ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਜਗਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ — ਇਸ ਲਈ ਸੌਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕਰੀਨ ਘੱਟ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਮਰਾ ਠੰਢਾ-ਸੁਖਾਵਾਂ ਰੱਖੋ। ਦੂਜਾ ਸਾਥੀ ਹਰਕਤ ਹੈ: ਹਫ਼ਤੇ ’ਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਿਨ 30 ਮਿੰਟ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਸੈਰ, ਯੋਗਾ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਕਸਰਤ ਖੂਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਸਰਦੀ ’ਚ ਪਿਆਸ ਘੱਟ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਨਾ ਪੀਓ, ਖਾਣੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਖਾਓ ਅਤੇ ਦੇਰ ਰਾਤ ਜੰਕ ਖਾਣਾ ਘੱਟ ਕਰੋ।
ਕੜਾਹਾ, ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਅਤੇ ਟੀਕਾ — ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ?
ਅਦਰਕ-ਹਲਦੀ ਵਾਲਾ ਕੜਾਹਾ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸੁਖਾਵਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਕੜਾਹਾ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ — ਬੇਲੋੜੀ ਵੱਧ ਖੁਰਾਕ ਫਾਇਦੇ ਦੀ ਥਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੱਲ ਜਿਸ ’ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੈ ਫਲੂ ਦਾ ਟੀਕਾ: ਬਾਲ ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਕਤੂਬਰ-ਨਵੰਬਰ ਟੀਕਾ ਲਵਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਬਣਨ ’ਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਦਮਾ ਵਰਗੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਗੱਲ ਕਰਨ।
ਇਹ ਲੱਛਣ ਦਿਸਣ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਓ
ਲੰਮਾ ਚੱਲਦਾ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਸਾਹ ਲੈਣ ’ਚ ਤਕਲੀਫ਼, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਾਗ ਲੱਗਣਾ ਜਾਂ ਥਕਾਵਟ ਦਾ ਨਾ ਜਾਣਾ — ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹਨ ਕਿ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਵੀ ਨਵਾਂ ਨੁਸਖ਼ਾ, ਕੜਾਹਾ ਜਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸਧਾਰਨ ਫਾਰਮੂਲਾ ਯਾਦ ਰੱਖੋ — ਰੰਗੀਨ ਮੌਸਮੀ ਥਾਲੀ, ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ, ਰੋਜ਼ ਦੀ ਹਰਕਤ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਟੀਕਾ। ਇਹੀ ਚਾਰ ਗੱਲਾਂ ਸਰਦੀ ’ਚ ਤੁਹਾਡੀ ਅਸਲੀ ਢਾਲ ਹਨ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ