ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ — ਸੂਬਾ ਖ਼ਰੀਦ ਦੀ ਸੀਮਾ 180 ਲੱਖ ਟਨ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 200 ਲੱਖ ਟਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕੈਸ਼ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸੀਮਾ (ਸੀਸੀਐੱਲ) 50,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਤੇ ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਰਾਹੁਲ ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ, ਖ਼ੁਰਾਕ ਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਗ਼ੈਰ-ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 220 ਲੱਖ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਲਗਭਗ 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾ ਹੁਣ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ।
ਖ਼ਰੀਦ ਦਾ ਪੈਸਾ ਕਿਉਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ
ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ 42,787 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੈਸ਼ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸੀਮਾ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ 180 ਲੱਖ ਟਨ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਲਈ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਰਕਮ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਰਚ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ — ਹੁਣ ਤੱਕ ਖ਼ਰੀਦੇ ਗਏ ਲਗਭਗ 185 ਲੱਖ ਟਨ ਝੋਨੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਇਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਿਆਂ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖ਼ਰੀਦ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਜ਼ਦੂਰੀ, ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਅਤੇ ਆੜ੍ਹਤੀਆਂ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਰੱਖੇ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਰੀਦ ਵੱਲ ਮੋੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਇਗੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਝੋਨੇ ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ 2,461 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਹੈ।
ਝਾੜ ਰਿਕਾਰਡ ਕਿਉਂ ਰਿਹਾ
ਇਸ ਵਾਰ ਝਾੜ ਵਧਣ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਦੱਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਸਾਜ਼ਗਾਰ ਰਿਹਾ, ਫ਼ਸਲ ’ਤੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਕੀੜਾ-ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਪਿਆ, ਬਾਰਸ਼ ਘੱਟ ਹੋਈ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਮੁਫ਼ਤ ਬਿਜਲੀ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਥਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨਾ ਬੀਜਿਆ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਈ ਉਪਜਾਊ ਮਿੱਟੀ ਨੇ ਵੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10 ਤੋਂ 15 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਰ ਲਗਭਗ 32.87 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ’ਤੇ ਝੋਨਾ ਬੀਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੰਡੀਆਂ ਦੀ ਹੁਣ ਦੀ ਹਾਲਤ
ਸੂਬੇ ਦੇ 15 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰੀਦ ਦਾ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਝੋਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਲਗਭਗ 1.10 ਲੱਖ ਟਨ ਝੋਨਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦ 187.5 ਲੱਖ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਆਮਦ ਘਟ ਜਾਵੇਗੀ। 14 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ 185.23 ਲੱਖ ਟਨ ਝੋਨਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 181.3 ਲੱਖ ਟਨ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 146.6 ਲੱਖ ਟਨ ਦੀ ਚੁਕਾਈ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਇਸ ਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਰਹੀ। ਕੇਂਦਰ ਨੇ 180 ਲੱਖ ਟਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ 14 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਹੀ ਖ਼ਰੀਦ ਇਸ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਮੰਡੀ ਬੋਰਡ ਨੇ ਸੀਮਾ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਛੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 400 ਮੰਡੀਆਂ ਬੰਦ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਦਾਣਾ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲ ਚੰਦ ਕਟਾਰੂਚੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਆਮਦ 200 ਲੱਖ ਟਨ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੂਬਾ 12 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸੀਮਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਮੰਗ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਵਰਗੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਸਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਬਕਾਇਆ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਹੁਣ ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਜਵਾਬ ’ਤੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਵਾਧੂ ਆਮਦ ਦਾ ਹੋਰ ਵੇਰਵਾ ਮੰਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਕਿ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੋਟੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਸਲ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਬੰਪਰ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਵਾਧਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਸਮਰਾਲਾ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਝੋਨਾ ਵੇਚਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਜੇ ਵਾਧੂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸੀਮਾ ਜਲਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਕਾਇਆ ਝੋਨੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਅਤੇ ਚੁਕਾਈ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:




[…] ₹50,000 ਕਰੋੜ ਮੰਗੇ! ਝੋਨੇ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਸੀਮਾ 200 ਲੱਖ … […]
[…] ₹50,000 ਕਰੋੜ ਮੰਗੇ! ਝੋਨੇ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਸੀਮਾ 200 ਲੱਖ … […]