ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਫੇ ’ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਬਹੁਤ ਘਰਾਂ ’ਚ ਆਮ ਹੈ, ਪਰ ਖੋਜ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ਼ 10 ਮਿੰਟ ਦੀ ਹਲਕੀ ਸੈਰ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ’ਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਹਰ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10 ਮਿੰਟ ਤੁਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਖਾਣੇ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ੂਗਰ, ਦਿਨ ’ਚ ਇੱਕ ਵਾਰ 30 ਮਿੰਟ ਤੁਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 12 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘੱਟ ਰਹੀ — ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਫ਼ਰਕ 22 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਖੋਜ ’ਚ ਕੀ ਮਿਲਿਆ?
ਇਹ ਅਧਿਐਨ 2016 ’ਚ ਮੈਡੀਕਲ ਜਰਨਲ Diabetologia ’ਚ ਛਪਿਆ ਸੀ। ਟਾਈਪ-2 ਸ਼ੂਗਰ ਵਾਲੇ 41 ਬਾਲਗਾਂ ਨੇ ਦੋ-ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਅਜ਼ਮਾਏ — ਦਿਨ ’ਚ ਇੱਕ ਵਾਰ 30 ਮਿੰਟ ਦੀ ਸੈਰ, ਜਾਂ ਹਰ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10 ਮਿੰਟ ਦੀ ਸੈਰ। ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਰਨ ਨਾਲ ਖਾਣੇ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ੂਗਰ ਲਗਭਗ 12 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘੱਟ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਮਗਰੋਂ ਲਗਭਗ 22 ਫ਼ੀਸਦੀ। 2023 ’ਚ Sports Medicine ਜਰਨਲ ’ਚ ਛਪੀ ਸਮੀਖਿਆ — 116 ਲੋਕਾਂ ’ਤੇ ਹੋਏ ਅੱਠ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦਾ ਜੋੜ — ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਫ਼ਾਇਦੇ ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਹਨ।
ਸੈਰ ਕਿਉਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਖਾਣੇ ’ਚ ਮੌਜੂਦ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਪਚ ਕੇ ਗਲੂਕੋਜ਼ ’ਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ’ਚ ਸ਼ੂਗਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੁਰਨ ’ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ’ਚੋਂ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਨੂੰ ਸੋਖ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਆਈਐੱਮਐੱਸ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋ. ਡਾ. ਐੱਸ. ਐੱਮ. ਫ਼ਯਾਜ਼ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੈਰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਹਤਮੰਦ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਫ਼ਾਇਦਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਭਾਰਤੀ ਥਾਲੀ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਕਿਉਂ?
ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ-ਇੰਡੀਆਬ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤੀ ਬਾਲਗਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਊਰਜਾ ਦਾ ਲਗਭਗ 62 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ — ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚੌਲ, ਕਣਕ ਅਤੇ ਖੰਡ। ਇਸੇ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤ ’ਚ ਲਗਭਗ 11.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਹੈ ਅਤੇ 15.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀ-ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਹੈ। ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਅਕਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਠਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ।
ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੁਤਾਬਕ, ਖਾਣਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਲਗਭਗ 30 ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਤੁਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਓ। 10 ਮਿੰਟ ਦੀ ਹਲਕੀ ਸੈਰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ — ਰਫ਼ਤਾਰ ਐਨੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕੋ। ਜੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਗਲਿਆਰੇ, ਛੱਤ ਜਾਂ ਪੌੜੀਆਂ ’ਤੇ ਤੁਰੋ।
ਕਿਹੜੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ?
ਜੋ ਲੋਕ ਇਨਸੁਲਿਨ ਜਾਂ ਸ਼ੂਗਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਗਰ ਸੈਰ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ’ਚ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੈਰ ਦਾ ਸਮਾਂ-ਤਰੀਕਾ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਤੁਰਨ ’ਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਚੱਕਰ ਆਵੇ, ਸਾਹ ਫੁੱਲੇ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ’ਚ ਦਰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਰੁਕ ਜਾਓ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਮਦਦ ਲਓ।
ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਇਹ ਆਦਤ ਅੱਜ ਰਾਤ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ — ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਿਰਫ਼ 10 ਮਿੰਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਸੈਰ। ਕੋਈ ਵੀ ਨਵੀਂ ਆਦਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੀ ਦਵਾਈ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:




ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ