ਅੱਜ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ੂਗਰ ਦਿਵਸ ਹੈ, ਤੇ ਇਸੇ ਮੌਕੇ ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਮੀਦ ਭਰੀ ਖੋਜ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਪੁਣੇ ਦੇ ਛੇਲਾਰਾਮ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੇ ਛਤਰਪਤੀ ਸੰਭਾਜੀਨਗਰ ਦੇ ਡਾ. ਕਾਲੇ ਦੇ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਤੇ ਸਾਇਕਾਇਟ੍ਰੀ ਕਲੀਨਿਕ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸੀ ਖਾਣਾ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੈਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟਾਈਪ-2 ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦਵਾਈ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਚੱਲੀ ਇਸ ਖੋਜ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ 87 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ’ਚੋਂ 53 ਮਰੀਜ਼ਾਂ (60.9 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਦੀ ਸ਼ੂਗਰ ਦਵਾਈ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਕਾਬੂ ਹੋ ਗਈ — ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ’ਚ ‘ਰਿਮਿਸ਼ਨ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੋਜ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਸਾਲੇ ‘ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਐਂਡ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਸਿੰਡਰੋਮ: ਕਲੀਨਿਕਲ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਰਿਵਿਊਜ਼’ ’ਚ 2026 ’ਚ ਛਪੀ ਹੈ।
ਖੋਜ ’ਚ ਕੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਖੋਜ ’ਚ ਉਹ 87 ਬਾਲਗ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਾਈਪ-2 ਸ਼ੂਗਰ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਲੋਕਲ ਹੈਲਦੀ ਮਾਡਰੇਟ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ’ (LHMC) ਖੁਰਾਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ — ਮਤਲਬ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸੀ ਖਾਣੇ: ਮਲਟੀਗਰੇਨ ਰੋਟੀ, ਦਾਲਾਂ, ਅੰਕੁਰਿਤ ਅਨਾਜ, ਹਰੀਆਂ ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮੇਵੇ ਤੇ ਫਲ, ਨਪੇ-ਤੁਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ’ਚ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖੁਰਾਕ ’ਚ ਲਗਭਗ 500 ਕੈਲੋਰੀ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ 40 ਮਿੰਟ ਸੈਰ ਤੇ 10 ਮਿੰਟ ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਕਸਰਤ ਵੀ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਖੋਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ’ਚ ਹੀ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਰਿਮਿਸ਼ਨ ਉਦੋਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵੀ HbA1c 6.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਿਹਾ। ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਔਸਤ HbA1c 7.32 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 6.27 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਸੈਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਰਕ ਪਾਇਆ
ਖੋਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲਾ ਨਤੀਜਾ ਸੈਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ 80 ਫ਼ੀਸਦੀ ਜਾਂ ਵੱਧ ਦਿਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੈਰ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਰਿਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਸੈਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ 8.24 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਰਹੀ। ਮਤਲਬ ਖਾਣਾ ਬਦਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਪਰ ਨਿਯਮਿਤ ਸੈਰ ਨੇ ਅਸਲ ਫ਼ਰਕ ਪਾਇਆ। ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਖੋਜ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਭਾਰਤੀ ਦੇਸੀ ਖਾਣੇ ਤੇ ਸਧਾਰਨ ਸੈਰ ਨਾਲ 60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਮਿਸ਼ਨ ਦਰ ਮਿਲੀ ਹੈ — ਬਿਨਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੈਲੋਰੀ ਵਾਲੀ ਸਖ਼ਤ ਖੁਰਾਕ ਦੇ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ
ਛੇਲਾਰਾਮ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸ਼ੂਗਰ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਵੇਦਵਤੀ ਪੁਰੰਦਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਜਾਂ ਮਹਿੰਗਾ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਪਿਆ — ਨਾ ਖਾਣਾ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਤੇ ਨਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਪਿਆ। ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੇ ਐਂਡੋਕ੍ਰਾਈਨੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਏ. ਜੀ. ਉਨੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਮੁਤਾਬਕ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ’ਚ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਵੱਡੀ ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਾਲੀ ਖੋਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਵਾਈ ’ਚ ਬਦਲਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਧਾਨੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ
ਇਸ ਖੋਜ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵੀ ਸਮਝਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ‘ਸਿੰਗਲ-ਆਰਮ’ ਖੋਜ ਸੀ — ਮਤਲਬ ਇਸ ’ਚ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਮੂਹ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪੱਕਾ ਕਹਿਣਾ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਧਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸੇ ਖੁਰਾਕ ਤੇ ਸੈਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਆਇਆ। ਨਮੂਨਾ ਵੀ ਛੋਟਾ ਸੀ — 87 ’ਚੋਂ 75 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਹੀ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਲਈ ਖੋਜਕਾਰ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਉਮੀਦ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਤਿਮ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਸ ਸਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ੂਗਰ ਦਿਵਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ‘ਸ਼ੂਗਰ ’ਤੇ ਜਲਦੀ ਕਾਰਵਾਈ’ (Early Action on Diabetes) ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਮੁਤਾਬਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ ਸ਼ੂਗਰ ਵਾਲੇ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ’ਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੂਗਰ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ 2024 ’ਚ ਲਗਭਗ 8.98 ਕਰੋੜ ਬਾਲਗ ਸ਼ੂਗਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ 43 ਫ਼ੀਸਦੀ — ਕਰੀਬ 3.86 ਕਰੋੜ ਲੋਕ — ਬਿਨਾਂ ਜਾਂਚ ਦੇ ਸਨ। WHO ਮੁਤਾਬਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਿਆਸ ਲੱਗਣਾ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਆਉਣਾ, ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਵਜ਼ਨ ਘਟਣਾ, ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਧੁੰਦਲੀ ਨਜ਼ਰ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ — ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਣ ’ਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ’ਚ ਟਾਈਪ-2 ਸ਼ੂਗਰ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਖੋਜ ਇੱਕ ਉਮੀਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਹੀ ਖਾਣਾ ਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਸੈਰ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਬੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ — ਪਰ ਇਹ ਰਸਤਾ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ’ਚ ਹੀ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਕਰਨ ਜਾਂ ਖੁਰਾਕ ’ਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਣਾ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੈਰ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਜੀਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤਾ ਹਨ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:
- ਕੱਲ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ੂਗਰ ਦਿਵਸ! ਪੀਜੀਆਈ ’ਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ’ਚ ਟਾਈਪ-2 ਸ਼ੂਗਰ ਵਧੀ — ਅੱਧੇ ਮਾਮਲੇ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ
- ਸ਼ੂਗਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਇਹ 5 ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ! 14 ਨਵੰਬਰ World Diabetes Day — ਜਾਣੋ ਕਿਹੜਾ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ
- ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਾਗੇ? ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਸ਼ੂਗਰ ਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ — ਨਵੀਂ ਖੋਜ




[…] ਦੇਸੀ ਖਾਣਾ ਤੇ 40 ਮਿੰਟ ਦੀ ਸੈਰ — ਪੁਣੇ ਦੀ ਖੋਜ … […]
[…] ਦੇਸੀ ਖਾਣਾ ਤੇ 40 ਮਿੰਟ ਦੀ ਸੈਰ — ਪੁਣੇ ਦੀ ਖੋਜ … […]