ਅੱਜ ਦੀਵਾਲੀ ਹੈ — ਘਰ-ਘਰ ਦੀਵੇ, ਮਿਠਾਈਆਂ ਦੇ ਡੱਬੇ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਆਉਣ-ਜਾਣ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬਟੀਜ਼) ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਮਿਠਾਈ ਖਾਣੀ ਮਨ੍ਹਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਕਿਵੇਂ, ਕਿੰਨੀ ਤੇ ਕਦੋਂ ਖਾਣੀ ਹੈ — ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਅਸੀਂ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਸਵਾਦ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਭਾਰਤ ‘ਚ ਹਰ ਚੌਥਾ ਬਾਲਗ ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ‘ਤੇ
ICMR-INDIAB ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਲਗਭਗ 11.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਹੈ — ਲਗਭਗ 10 ਕਰੋੜ 10 ਲੱਖ ਲੋਕ — ਤੇ 15.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪ੍ਰੀ-ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ‘ਚ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਮੁਫ਼ਤ ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਊਰਜਾ ਦੇ 10 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹੇ, ਤੇ ICMR-NIN 5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਲਗਭਗ 20 ਤੋਂ 25 ਗ੍ਰਾਮ ਰੋਜ਼ਾਨਾ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ 7 ਨਿਯਮ — ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਬਿਨਾਂ ਡਰ ਦੇ
ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਡਾ. ਅਰਚਨਾ ਬੱਤਰਾ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਸਲਾਹਾਂ ਸਧਾਰਨ ਹਨ ਪਰ ਅਸਰਦਾਰ: ਪਹਿਲਾ, ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਦਾਵਤ ਲਈ ਸਵੇਰੇ-ਦੁਪਹਿਰੇ ਖਾਣਾ ਨਾ ਛੱਡੋ — ਭੁੱਖ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਖਾਣਾ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਹਰ ਮਿਠਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਮਿਠਾਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ‘ਚ ਖਾਓ। ਤੀਜਾ, ਥਾਲੀ ‘ਚ ਪੂੜੀ-ਪੁਲਾਓ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵੀ ਜੋੜੋ — ਦਹੀਂ, ਦਾਲ, ਪਨੀਰ ਜਾਂ ਭੁੰਨੇ ਚਣੇ। ਚੌਥਾ, ਚੱਖਣਾ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖਾਣਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ — ਨਮਕੀਨ ਛੋਟੀ ਕਟੋਰੀ ‘ਚ ਲਓ। ਪੰਜਵਾਂ, ਮਿੱਠੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਣੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨੋ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕਰ ਵਾਲਾ ਪੀਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਛੇਵਾਂ, ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਨਾਸ਼ਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਸਰਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ‘ਸਜ਼ਾ’ ਨਾ ਦਿਓ — ਆਮ ਰੁਟੀਨ ਕਾਇਮ ਰੱਖੋ। ਸੱਤਵਾਂ, ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਲਕੀ ਸੈਰ ਕਰੋ।
ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10 ਮਿੰਟ ਦੀ ਸੈਰ — ਖੋਜ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ
ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ (Diabetologia, 2016) ‘ਚ 41 ਬਾਲਗਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਹਰ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10 ਮਿੰਟ ਦੀ ਸੈਰ ਨਾਲ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਲਗਭਗ 12 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘੱਟ ਰਿਹਾ, ਬਨਿਸਬਤ ਦਿਨ ‘ਚ ਇੱਕ ਵਾਰ 30 ਮਿੰਟ ਸੈਰ ਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਰਾਤ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੈਰ — ਸਿਹਤ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ, ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ।
ਗੁੜ ਸ਼ੱਕਰ ਨਾਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ
ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁੜ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਸ਼ੱਕਰ ਨਾਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਖੋਜ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁੜ ‘ਚ 70 ਤੋਂ 85 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੁਕਰੋਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਸਰੀਰ ਲਈ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ੱਕਰ ਹੀ ਹੈ। ਸ਼ੂਗਰ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ ਗੁੜ ਵਾਲੀ ਮਿਠਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੱਕਰ ਵਾਲੀ ਹੀ ਮੰਨਣ।
ਦਵਾਈ ਤੇ ਜਾਂਚ — ਨਿਯਮ ਨਾ ਬਦਲੋ
ਤਿਉਹਾਰ ‘ਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਬਦਲਣ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂਚ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ। ਇਨਸੁਲਿਨ ਜਾਂ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾ ਬਦਲੋ — ਕੋਈ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰੋ। ਜੇ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੂਗਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮਜ਼ਾ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਹੈ — ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਠਾਈ ਦਾ ਸਵਾਦ ਵੀ ਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਵੀ ਕਾਬੂ ‘ਚ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:




[…] ਅੱਜ ਦੀਵਾਲੀ! ਮਿਠਾਈ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੂਗਰ… […]
[…] ਅੱਜ ਦੀਵਾਲੀ! ਮਿਠਾਈ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੂਗਰ… […]
[…] ਅੱਜ ਦੀਵਾਲੀ! ਮਿਠਾਈ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੂਗਰ… […]
[…] ਅੱਜ ਦੀਵਾਲੀ! ਮਿਠਾਈ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੂਗਰ… […]