Parminder Singh 
ਘਰ ’ਚ ਕੋਈ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸਿੱਧੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮ ਦੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਵਯ ਵੰਦਨਾ ਯੋਜਨਾ ਨੇ 29 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਸਕੀਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ 70 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ — ਚਾਹੇ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ — ਸਾਲਾਨਾ ₹5 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਹਸਪਤਾਲੀ ਇਲਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 20 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਤੱਕ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ 23.46 ਲੱਖ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖ਼ਲੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ₹5,668.80 ਕਰੋੜ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਕਵਰ ’ਚ ਕੀ-ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਨ ਆਰੋਗਯ ਯੋਜਨਾ (AB PM-JAY) ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ 70 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਟਰਸ਼ਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ₹5 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦਾ ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਕਵਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਤਲਬ, ਸੂਚੀਬੱਧ (ਇੰਪੈਨਲਡ) ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਵੇਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ’ਚੋਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ — ਖ਼ਰਚਾ ਸਕੀਮ ਦੇ ਕਵਰ ’ਚੋਂ ਸਿੱਧਾ ਹਸਪਤਾਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਆਮਦਨ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਦਰਜੇ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ; ਸਿਰਫ਼ ਉਮਰ ਹੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ।
ਟੌਪ-ਅਪ ਵਾਲਾ ਨਿਯਮ ਕਿਉਂ ਖ਼ਾਸ ਹੈ?
ਇਸ ਸਕੀਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ PM-JAY ਤਹਿਤ ਕਵਰ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ’ਚ 70 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੱਖਰਾ, ਵਾਧੂ ₹5 ਲੱਖ ਸਾਲਾਨਾ ਦਾ ਟੌਪ-ਅਪ ਕਵਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਕਮ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਇਲਾਜ ’ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਕਵਰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬੁਢਾਪੇ ’ਚ ਜਦੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਮਹਿੰਗਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਕਵਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾ ਸੁਰੱਖਿਆ-ਜਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ?
ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਜੇ. ਪੀ. ਨੱਢਾ ਨੇ ਦੂਜੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ’ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ 1.38 ਕਰੋੜ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਵਯ ਵੰਦਨਾ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਕੀਮ ਦਾ ਟੀਚਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 6 ਕਰੋੜ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਰੀਬ 4.5 ਕਰੋੜ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਅੰਕੜੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਰਡ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗ਼ਜ਼ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ — 23.46 ਲੱਖ ਵਾਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲੀ ਇਲਾਜ ਲਿਆ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਵਾਅਦੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਅਸਲ ਇਲਾਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।
ਕਾਰਡ ਕਿਵੇਂ ਬਣਵਾਉਣਾ ਹੈ?
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ’ਚ ਕੋਈ 70 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਟਾਲੋ ਨਾ। ਕਾਰਡ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਐਪ, ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਪੋਰਟਲ ਜਾਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਕਾਮਨ ਸਰਵਿਸ ਸੈਂਟਰ ਰਾਹੀਂ ਬਣਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਡ ਬਣਵਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਪਤਾ ਕਰ ਲਓ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਹਸਪਤਾਲ ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਨਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇ। ਕਾਰਡ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ — ਐਮਰਜੈਂਸੀ ’ਚ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ: 2018 ਦੀ ਸਕੀਮ ਤੋਂ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਕਵਰ ਤੱਕ
PM-JAY ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2018 ’ਚ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ 2024-25 ’ਚ ਇਸ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਧਾ ਕੇ ਹਰ 70 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ 29 ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਵਯ ਵੰਦਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਅਥਾਰਟੀ (NHA) ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਧੀਨ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਇਹ ਸਕੀਮ ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਸਾਲ ’ਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੋਰ ਵਧਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਸੁਨੇਹਾ ਸਾਫ਼ ਹੈ — ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਂ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਦਾ ਕਾਰਡ ਅੱਜ ਹੀ ਚੈੱਕ ਕਰੋ। ਜੇ ਕਾਰਡ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਅਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨੋਟ ਕਰ ਲਓ; ਜੇ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਬਣਵਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਇਲਾਜ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਚੋਣ ਵੇਲੇ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ