Parminder Singh 
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅੱਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ 41 ਉਪ-ਮੰਡਲ ਹਸਪਤਾਲਾਂ (ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਹਸਪਤਾਲਾਂ) ’ਚ ਕੁੱਲ 205 ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਇਨਾਤੀ 1 ਨਵੰਬਰ 2026 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ 31 ਮਾਰਚ 2027 ਤੱਕ, ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ, ਲਾਗੂ ਰਹੇਗੀ। ਹਰ ਹਸਪਤਾਲ ਨੂੰ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਗਾਰਡ ਮਿਲਣਗੇ।
ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪੰਜਾਬ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਿਗਮ (ਪੀਐੱਚਐੱਸਸੀ) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਸੰਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪੰਜਾਬ ਭੂਤਪੂਰਵ ਸੈਨਿਕ ਨਿਗਮ (ਪੈਸਕੋ) ਰਾਹੀਂ ਲਏ ਜਾਣਗੇ — ਇਹ ਉਹੀ ਨਿਯੁਕਤ ਆਊਟਸੋਰਸਿੰਗ ਏਜੰਸੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਲਈ ਗਾਰਡਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਿਉਂ ਪਈ ਇਸ ਤਾਇਨਾਤੀ ਦੀ ਲੋੜ
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ’ਤੇ ਹਮਲੇ, ਗਾਲ੍ਹਾਂ-ਗਲੋਚ ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਡਿਊਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਸਟਾਫ਼ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਤਾਜ਼ਾ ਮਾਮਲਾ 24 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਰੜ ਦੇ ਉਪ-ਮੰਡਲ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਡਿਊਟੀ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫ਼ਸਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਮਰੀਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਵਾਲ ਖਿੱਚੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾੜੇ, ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸੁਰਖੀਆਂ ’ਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ।
ਪੰਜਾਬ ਸਿਵਲ ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਪੀਸੀਐੱਮਐੱਸਏ) ਮੁਤਾਬਕ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਡਾਕਟਰਾਂ ’ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਕਰੀਬ 80 ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹੋਈਆਂ ਹਨ — ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ’ਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 100 ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ, ਸਟਾਫ਼ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਮਿਲ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਸਨ ਕਦਮ
ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਗਾਰਡਾਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਪ-ਮੰਡਲ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ — ਜੋ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ’ਚ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਹਨ — ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਨ। ਨਵਾਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਇਸੇ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਪੀਸੀਐੱਮਐੱਸਏ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਅਖਿਲ ਸਰੀਨ ਨੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲੋੜੀਂਦੀ ਰਾਹਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਹਤਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵੱਲ ‘ਪਹਿਲਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ’ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ — ਭਾਵ ਜਥੇਬੰਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਅੰਤਿਮ ਹੱਲ ਨਹੀਂ।
ਖ਼ਰਚਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਵੇਗਾ
ਗਾਰਡਾਂ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖ਼ਰਚਾ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਰਿਸਪਾਂਸ ਫੰਡ (ਈਆਰਐੱਫ਼) ’ਚੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਰਕਮ ਪੀਐੱਚਐੱਸਸੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਰਾਹੀਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ, ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਲਾਹ ’ਤੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗਾਰਡ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਲਏ ਜਾਣ।
ਸੱਤ ਹਸਪਤਾਲਾਂ — ਟੱਪਾ, ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ, ਜ਼ੀਰਾ, ਮਲੋਟ, ਨਾਭਾ, ਰਾਜਪੁਰਾ ਅਤੇ ਸਮਾਣਾ — ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰ ਚਾਰਜਿਜ਼ ’ਚੋਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਵਿੱਤ ਕੰਟਰੋਲਰ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2027 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਨਿਰਵਿਘਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ, ਇਸ ਲਈ 2027-28 ਦੇ ਬਜਟ ’ਚ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਕੀ ਬਦਲੇਗਾ
ਆਮ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਾਰਡ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਡਾਕਟਰ ਬਿਨਾਂ ਡਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਕਰ ਸਕਣਗੇ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਿਤ ਮਾਹੌਲ ਮਿਲੇਗਾ। ਪਰ ਗਾਰਡਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਇਕੱਲੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ — ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਸਟਾਫ਼ ਦੀ ਕਮੀ, ਲੰਬੀ ਉਡੀਕ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ ਵੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹੇਗੀ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਹੁਣ ਅਸਲੀ ਪਰਖ ਇਹ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਕੀ 205 ਗਾਰਡ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅੱਜ ਤੋਂ ਸਾਰੇ 41 ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਤਾਇਨਾਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਫ਼ਟਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। 31 ਮਾਰਚ 2027 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ 2027-28 ਦੇ ਬਜਟ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ। ਡਾਕਟਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਸਟਾਫ਼ ਦੀ ਭਰਤੀ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਹੋ ਸਕੇ।
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ