ਭਾਰਤ ਡੇਂਗੂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ’ਚ ਵੱਡੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸੀ ਡੇਂਗੂ ਟੀਕਾ ‘DengiAll’ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟਰਾਇਲਾਂ ’ਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਨਤੀਜੇ ਠੀਕ ਰਹੇ ਤਾਂ ਇਹ 2027 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (ICMR) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਡਾ. ਰਾਜੀਵ ਬਹਿਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਟਰਾਇਲ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸੀ ਡੇਂਗੂ ਟੀਕਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ: DengiAll ਕੀ ਹੈ?
DengiAll ਨੂੰ ਪੈਨੇਸੀਆ ਬਾਇਓਟੈਕ ਨੇ ICMR ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਟੈਟਰਾਵੈਲੈਂਟ ਟੀਕਾ ਹੈ — ਭਾਵ ਇਹ ਡੇਂਗੂ ਵਾਇਰਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰੇ ਕਿਸਮਾਂ (DENV-1, DENV-2, DENV-3 ਅਤੇ DENV-4) ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੰਗਲ-ਡੋਜ਼ ਟੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਇੱਕੋ ਖ਼ੁਰਾਕ ਨਾਲ ਬਚਾਅ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਟੀਕੇ ’ਤੇ ਲਗਭਗ 15 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਫੇਜ਼-3 ਟਰਾਇਲ ਅਗਸਤ 2024 ’ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ 19–20 ਕੇਂਦਰਾਂ ’ਤੇ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵੈ-ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਟਰਾਇਲ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹਰ ਤਿੰਨ ’ਚੋਂ ਦੋ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਟੀਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪਲੇਸੀਬੋ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਟੀਕਾ ਬਣਾਉਣਾ ਇੰਨਾ ਔਖਾ ਕਿਉਂ?
ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਾਇਰਸ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਟੀਕਾ ਬਣਾਉਣਾ ਔਖਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਨਾਲ ਲਾਗ ’ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ — ਇਸੇ ਲਈ ਟੀਕੇ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਕਿਸਮਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਬਚਾਅ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਟੀਕਾ ਬਣਾਉਣਾ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ DengiAll ਦੇ ਟਰਾਇਲਾਂ ’ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਟੀਕੇ Dengvaxia ਤੋਂ ਸਬਕ
ਸਨੋਫੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਡੇਂਗੂ ਟੀਕਾ Dengvaxia ਵਿਵਾਦਾਂ ’ਚ ਘਿਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਡੇਂਗੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਟੀਕਾ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਡੇਂਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਬਾਅਦ ’ਚ ਗੰਭੀਰ ਡੇਂਗੂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ — ਹੁਣ ਹਰ ਨਵੇਂ ਟੀਕੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਏ ਬਿਨਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਾਰੇ ਉਮਰ-ਵਰਗਾਂ ’ਚ।
2027 ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ
2027 ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਟੀਚਾ ਹੈ, ਪੱਕਾ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ। ਟਰਾਇਲ ਦਾ ਡਾਟਾ ਖੋਲ੍ਹਣ (ਅਨਬਲਾਈਂਡਿੰਗ) ਦੀ ਉਮੀਦ 2027 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਤ ਜਾਂਚ, ਡਰੱਗ ਕੰਟਰੋਲਰ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਘੱਟ ਰਹੇ ਤਾਂ ਟਰਾਇਲ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ’ਚ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ’ਚ Takeda ਕੰਪਨੀ ਦਾ Qdenga ਟੀਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਬਾਇਓਲਾਜੀਕਲ ਈ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ’ਚ ਹੋਣਾ ਹੈ।
ਟੀਕਾ ਆਉਣ ਤੱਕ ਬਚਾਅ ਹੀ ਹਥਿਆਰ
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਟੀਕਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਮੱਛਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ। ਘਰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੜ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਨਾ ਰਹਿਣ ਦਿਓ, ਕੂਲਰਾਂ ਅਤੇ ਗਮਲਿਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹਫ਼ਤੇ ’ਚ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ, ਮੱਛਰ-ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਰੀਮ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਪੂਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਓ। ਤੇਜ਼ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਸਿਰ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ’ਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਧੱਫੜ ਹੋਣ ’ਤੇ ਖ਼ੁਦ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ। ਡਾਕਟਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਐਸਪਰੀਨ ਜਾਂ ਆਈਬਿਊਪ੍ਰੋਫ਼ੈਨ ਵਰਗੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਜੇ DengiAll ਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਡੇਂਗੂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣਾ ਸਸਤਾ, ਦੇਸੀ ਹਥਿਆਰ ਹੋਵੇਗਾ — ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੇਂਗੂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਟੀਕਾ ਆਉਣ ਤੱਕ ਸਾਵਧਾਨੀ ਹੀ ਬਚਾਅ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੱਛਣ ’ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:




ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ