Parminder Singh 
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਨਿਕੋਟਿਨ ਦੀ ਲਤ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪਰਾਓ ਜਾਧਵ ਨੇ ਡਾ. ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ‘ਟੋਬੈਕੋ-ਫ਼ਰੀ ਯੂਥ ਕੈਂਪੇਨ 4.0’ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ 60 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫੋਕਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ’ਤੇ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਰ ਕਾਲਜਾਂ ’ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਫੋਕਸ ਕਿਉਂ?
ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ’ਚ 5.8 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ 73,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ-ਮੁਕਤ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਪੜਾਅ ’ਚ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਕਸਰ ਨੌਜਵਾਨ ਉਮਰ ’ਚ ਹੀ ਤੰਬਾਕੂ ਜਾਂ ਨਿਕੋਟਿਨ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਪਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਨਾਂਹ ਕਹਿਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਟੀਚੇ
ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਫ਼ ਟੀਚੇ ਹਨ — ਨੌਜਵਾਨਾਂ ’ਚ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਲਤ ’ਚ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ, ਤੰਬਾਕੂ ਕੰਟਰੋਲ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਤੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ-ਮੁਕਤ ਬਣਾਉਣਾ। ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ,।
ਨਿਕੋਟਿਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕਿਉਂ?
ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਕੋਟਿਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਦਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ’ਚ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ’ਚ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 28.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ’ਚ ਤੰਬਾਕੂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਤੰਬਾਕੂ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 13 ਲੱਖ ਮੌਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੇਪਿੰਗ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਸੁਆਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਸੰਕੇਤ
ਨਿਕੋਟਿਨ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਅਕਸਰ ਆਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿਖਦੇ ਹਨ — ਕਦੇ ਪੈੱਨ, ਕਦੇ ਯੂਐੱਸਬੀ ਵਰਗਾ ਛੋਟਾ ਯੰਤਰ, ਕਦੇ ਮਿੱਠੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਪਾਊਚ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ’ਚ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲਾਅ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਡਰਾਉਣ-ਧਮਕਾਉਣ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਮਦਦ ਮੁਫ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ
ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਤੰਬਾਕੂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਸਹਾਇਤਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੋਬੈਕੋ ਕੁਇਟਲਾਈਨ — ਟੋਲ-ਫ਼ਰੀ ਨੰਬਰ 1800-11-2356 — ’ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਤੋਂ 16 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ’ਚ ਮੁਫ਼ਤ ਸਲਾਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤੰਬਾਕੂ ਛੱਡਣ ’ਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪਾਈ ਹੈ, ਅਤੇ 18 ਤੋਂ 24 ਸਾਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ’ਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲਤ ਛੱਡਣ ’ਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ — ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਤਰੀਕਾ ਅਜ਼ਮਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਲੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਚੱਲੇਗੀ, ਜਿਸ ’ਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਨਤਕ ਚਰਚਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਉਸੇ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਹਤ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਆਪਣੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ-ਮੁਕਤ ਐਲਾਨ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ