Parminder Singh 
ਟੀਕਾਕਰਨ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਖੰਘ-ਜ਼ੁਕਾਮ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਾਇਰਸੀ ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ — ਪਰ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੋਜ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਦਿਲ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾ ਅਮਰੀਕਨ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਰਡੀਓਲੋਜੀ (ACC) ਦੀਆਂ 2026 ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਗਾਈਡਲਾਈਨਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਫਲੂ, ਕੋਵਿਡ-19, RSV ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਲਜ਼ ਦੇ ਟੀਕੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ — ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ, ਸਟਰੋਕ ਅਤੇ ਹਾਰਟ ਫੇਲ੍ਹਰ — ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਵਾਇਰਸ ਦਿਲ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਹ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਲਾਗ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ’ਚ ਸੋਜਸ਼ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਖੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ’ਤੇ ਵਾਧੂ ਬੋਝ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਕਾਰਡੀਓਲੋਜੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪਾਲ ਹਾਈਡਨਰੀਖ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਮਝਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਖੰਘ-ਬੁਖ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸਕਰ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ-ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿੰਗਲਜ਼ ਦਾ ਟੀਕਾ: ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਬੋਝ 9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘੱਟ
ਅਗਸਤ 2026 ’ਚ ਨੇਚਰ ਮੈਡੀਸਨ ’ਚ ਛਪੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ’ਚ 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਹਤ ਰਿਕਾਰਡ ਵੇਖੇ ਗਏ। ਨਵਾਂ ਰੀਕੌਂਬੀਨੈਂਟ ਟੀਕਾ ਸ਼ਿੰਗਰਿਕਸ ਲਗਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ’ਚ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਦੌਰਾਨ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕੁੱਲ ਬੋਝ 9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘੱਟ ਮਿਲਿਆ — ਇਸਕੀਮਿਕ ਹਾਰਟ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ’ਚ 10 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਹਾਰਟ ਫੇਲ੍ਹਰ ’ਚ 12 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਹੋਈ। ACC 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਦੋ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿੰਗਲਜ਼ ਦੀ ਲਾਗ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਟਰੋਕ ਅਤੇ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦੇ ਵਧੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਫਲੂ ਦਾ ਟੀਕਾ: ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ’ਚ ਕਮੀ
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਮੁਤਾਬਕ ਫਲੂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਪਾਜ਼ੇਟਿਵ ਆਉਣ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਨਾਲ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਛੇ ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ACC ਸਾਰੇ ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਫਲੂ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਮੌਤਾਂ ’ਚ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 2026 ਦੀ ਅੱਪਡੇਟ ’ਚ 65 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹਾਈ-ਡੋਜ਼ ਫਲੂ ਟੀਕੇ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਵੱਡੇ ਟਰਾਇਲਾਂ ’ਚ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖ਼ਲੇ ਘੱਟ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਕੋਵਿਡ-19 ਤੇ RSV: ਨਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਲ ’ਤੇ ਲੰਬਾ ਅਸਰ
ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਗੰਭੀਰ ਕੋਵਿਡ ਲਾਗ ਦਾ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਸਨ। 2025 ’ਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਹਾਰਟ ਜਰਨਲ ’ਚ ਛਪੇ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ ਕੋਵਿਡ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਢਾ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਨਾੜੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਘੱਟ ਲਚਕੀਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। RSV ਬਾਰੇ ਪੰਜ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ’ਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ RSV ਨਾਲ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖ਼ਲ ਲਗਭਗ ਹਰ ਚੌਥੇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਦੌਰਾ ਪਿਆ — ਅਕਸਰ ਹਾਰਟ ਫੇਲ੍ਹਰ। ACC ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ RSV ਟੀਕੇ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਕੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ
ਸਰਦੀਆਂ ’ਚ ਫਲੂ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਲਾਗਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਵੱਧਦਾ ਹੈ — ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ, ਦਿਲ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ-ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਖ਼ਾਸ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਕੇ ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਿਲ ’ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖੋਜਕਾਰ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ-ਅਧਾਰਿਤ ਅਧਿਐਨ ਹਨ — ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਕਾਰਨ-ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਸਬੂਤ ਲਗਾਤਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ: ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਗੱਲ ਕਰੋ
ਕਿਹੜਾ ਟੀਕਾ, ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ — ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਦਿਲ, ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਦਿਲ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਟੀਕਾ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਬਚਾਅ ਦੀ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੜੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ।
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ