ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਸਰਦੀਆਂ ’ਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹਵਾ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਖੰਘ-ਸਾਹ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ — ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਹੁਣ ਦਿਮਾਗ਼ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿਰ ਦਰਦ, ਮਾਈਗਰੇਨ, ਚੱਕਰ, ਧਿਆਨ ਨਾ ਲੱਗਣਾ ਤੇ ਨੀਂਦ ਦਾ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣਾ — ਇਹ ਸਭ ਲੱਛਣ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਜੁੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਰਦਾਕੇਅਰ-ਹੈਲਥਸਿਟੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਤੇ ਨਿਊਰੋਸਰਜਨ ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਗੰਦੀ ਹਵਾ ’ਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ, 17 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਚ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕ ਅੰਕ (AQI) 300 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦਰਜ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ।
ਸਿਰਫ਼ ਫੇਫੜੇ ਨਹੀਂ, ਦਿਮਾਗ਼ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ’ਤੇ
ਡਾ. ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਮੁਤਾਬਕ ਹਵਾ ’ਚ ਮੌਜੂਦ ਬਾਰੀਕ ਕਣ PM2.5 ਫੇਫੜਿਆਂ ’ਚ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ’ਚ ਸੋਜ ਤੇ ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦਰਦ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਮਾਈਗਰੇਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮਾਈਗਰੇਨ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਨਾਂ ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਸੁਸਤੀ, ਦਿਮਾਗ਼ ’ਚ ਧੁੰਦ ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ’ਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੀ ਆਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ’ਚ ਮਾਈਗਰੇਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧੇ
ਜੀ. ਬੀ. ਪੰਤ ਹਸਪਤਾਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਦੇਬਾਸ਼ੀਸ਼ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ’ਚ ਮਾਈਗਰੇਨ ਦੀ ਦਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਹੈ — ਲਗਭਗ 25.2 ਫ਼ੀਸਦੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ ਇਹ ਦਰ 14.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ। ਲੈਂਸੇਟ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਈਗਰੇਨ ਦੁਨੀਆ ’ਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਪਾਹਜ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਡਾ. ਚੌਧਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਮਾਈਗਰੇਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਹੋਰ ਵਧਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਲੋਕਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ’ਚ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ, ਧਿਆਨ ਦੀ ਕਮੀ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਤਣਾਅ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨੀਂਦ ’ਤੇ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ
ਗੰਦੀ ਹਵਾ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਗਾੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸਾਹ ਦੀ ਨਾਲੀ ’ਚ ਜਲਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਨੱਕ ਬੰਦ ਹੋਣਾ, ਖੰਘ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ’ਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਕਾਰਨ ਨੀਂਦ ਆਉਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨੀਂਦ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਟੁੱਟਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਸੁਸਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਦਮਾ, ਐਲਰਜੀ ਤੇ ਨੀਂਦ ’ਚ ਸਾਹ ਰੁਕਣ (ਸਲੀਪ ਐਪਨੀਆ) ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਿਯਮਤ ਨੀਂਦ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ’ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਤਰਾ
ਬੱਚਿਆਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਹੋਰ ਵੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਐਨਵਾਇਰਨਮੈਂਟ (ਸੀਐਸਈ) ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਮੁਤਾਬਕ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦਿੱਲੀ ’ਚ PM2.5 ਦੀ ਔਸਤ 236 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਘਣ ਮੀਟਰ ਰਹੀ — ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ। ਬਾਲ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬੱਚੇ ਜਲਦੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਅਜੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਬਾਹਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹਨ। 2024 ’ਚ ‘ਐਨਵਾਇਰਨਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ’ ’ਚ ਛਪੀ ਸਮੀਖਿਆ — ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ 4,860 ਬੱਚਿਆਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਛੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ’ਤੇ — ’ਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ PM2.5 ਸੰਪਰਕ ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਘੱਟ ਆਈਕਿਊ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਵੀ ਹਵਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ — ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਇਸੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹਵਾ ਦੀ ਲਪੇਟ ’ਚ ਹਨ। 16 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਲਾਈਵ ਮਾਪਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬਠਿੰਡਾ ਦਾ AQI 700 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਰੋਹਤਕ ’ਚ ਇਹ 1,125 ਤੱਕ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਠੰਢ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸਵੇਰੇ ਧੁੰਦ ਤੇ ਧੂੰਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਮੁਤਾਬਕ AQI 301–400 ‘ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ’ ਤੇ 401–500 ‘ਗੰਭੀਰ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ’ਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ — ਬਠਿੰਡਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਹਰ ਸਾਲ ਸਰਦੀਆਂ ’ਚ ਇਹੀ ਹਾਲ
ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ’ਚ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹਰ ਸਾਲ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ 6 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਹਵਾ ਲਗਾਤਾਰ ‘ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ’ ਰਹਿਣ ’ਤੇ ਗਰੈਡਿਡ ਰਿਸਪਾਂਸ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ (ਗ੍ਰੈਪ) ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੜਾਅ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੇ ਦਿਲ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਡਾਕਟਰ ਤੇ ਖੋਜ ਸਾਫ਼ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਰੀਕ ਕਣ ਖ਼ੂਨ ’ਚ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਸਮੇਤ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 2022 ਤੋਂ 2024 ਦਰਮਿਆਨ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਛੇ ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਸਾਹ ਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ 2 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰੀਜ਼ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ’ਚ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।
ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ: ਕੀ ਕਰੋ, ਕੀ ਨਾ ਕਰੋ
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ AQI ਦੇਖੋ ਤੇ ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਸਖ਼ਤ ਕਸਰਤ ਜਾਂ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਸਿਖਰ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਬੰਦ ਰੱਖੋ ਤੇ ਘਰ ’ਚ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ ਏਅਰ ਪਿਊਰੀਫਾਇਰ ਵਰਤੋ। ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿੱਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ N95 ਮਾਸਕ ਪਹਿਨੋ — ਕੱਪੜੇ ਵਾਲਾ ਮਾਸਕ ਬਾਰੀਕ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦਾ। ਨਿਯਮਤ ਨੀਂਦ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਖਾਣਾ ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਪੀਣਾ ਵੀ ਮਾਈਗਰੇਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ਘਟਾਉਣ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੇ ਮਾਈਗਰੇਨ, ਸਾਹ ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ: ਕਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ
ਜੇ ਸਿਰ ਦਰਦ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੱਕਰ ਆਉਣ, ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਉਲਝਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ’ਚ ਵੱਡੀ ਗੜਬੜੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਅਸਰ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ — ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਘੱਟ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਜਾਂ ਕੰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ। ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਸਿਰ ਦਰਦ, ਨਵੀਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਬੋਲਣ ’ਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਂ ਨਜ਼ਰ ’ਚ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲਾਅ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਮਦਦ ਲਓ। ਕੋਈ ਵੀ ਦਵਾਈ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਾ ਕਰੋ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਦਵਾਈ ’ਚ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:




[…] ਸਿਰ ਦਰਦ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਨੀਂਦ ਖ਼ਰਾਬ! ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਜ… […]
[…] ਸਿਰ ਦਰਦ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਨੀਂਦ ਖ਼ਰਾਬ! ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਜ… […]