ਸਵੇਰੇ ਕੰਘੀ ਕਰਦਿਆਂ ਜਾਂ ਨਹਾਉਂਦਿਆਂ ਵਾਲ ਹੱਥ ’ਚ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤਾਂ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ — ਸਰਦੀਆਂ ’ਚ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਝੜਨਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਚਮੜੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਰੋਜ਼ 50 ਤੋਂ 100 ਵਾਲ ਝੜਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸਧਾਰਨ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਝੜਨਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇ ਜਾਂ ਵਾਲ ਪਤਲੇ ਦਿਸਣ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਕਾਰਨ ਲੱਭਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਦੀ ’ਚ ਵਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਉਂ ਝੜਦੇ ਨੇ?
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ — ਦੋ-ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ। ਤੇਜ਼ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਡੇਂਗੂ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਆਰਾਮ ਵਾਲੇ ਪੜਾਅ ’ਚ ਧੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਮਗਰੋਂ ਇਕੱਠੇ ਝੜਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਇਸਨੂੰ ਟੈਲੋਜਨ ਐਫ਼ਲੂਵਿਅਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਤੰਬਰ-ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਡੇਂਗੂ-ਬੁਖ਼ਾਰ ਮਗਰੋਂ ਨਵੰਬਰ-ਦਸੰਬਰ ’ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਝੜਨਾ ਅਕਸਰ ਉਸੇ ਦੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਸੁੱਕੀ ਹਵਾ ਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ। ਸਰਦੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕ ਹਵਾ ਵਾਲਾਂ ’ਚੋਂ ਨਮੀ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਖੋਪੜੀ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤੇਲ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਰਦੀ ’ਚ ਡੈਂਡਰਫ਼ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਭਰੀ ਹਵਾ ਖੋਪੜੀ ’ਤੇ ਜਲਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ — ਆਇਰਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ D, ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਥਾਇਰਾਇਡ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਚ ਖ਼ੁਰਾਕ ਵਾਲੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਨਾ ਲਓ।
ਝੜਨਾ ਜਾਂ ਟੁੱਟਣਾ? ਫ਼ਰਕ ਪਛਾਣੋ
ਜੇ ਵਾਲ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ’ਤੇ ਛੋਟਾ ਚਿੱਟਾ ਗੁੱਛਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਝੜਨਾ ਹੈ। ਜੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਟੁਕੜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਟੁੱਟਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੁਸ਼ਕੀ ਤੇ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੁੱਟਣਾ ਸਹੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਝੜਨੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਲੱਭਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਥਾਲੀ ’ਚ ਕੀ ਪਾਓ?
ਵਾਲ਼ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੈਰਾਟਿਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਰੋਜ਼ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ — ਦਾਲ, ਪਨੀਰ, ਅੰਡੇ, ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਸੋਇਆ। ਆਇਰਨ ਲਈ ਪਾਲਕ, ਰਾਜਮਾਂ ਤੇ ਗੁੜ ਖਾਓ, ਤੇ ਨਾਲ ਆਂਵਲਾ ਜਾਂ ਸੰਤਰਾ ਲਓ ਤਾਂ ਆਇਰਨ ਸੋਖਣਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਕ ਤੇ ਬਾਇਓਟਿਨ ਲਈ ਬਦਾਮ, ਅਖਰੋਟ ਤੇ ਤਿਲ ਚੰਗੇ ਹਨ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ 7 ਨੁਸਖੇ
ਸਿਰ ਹਲਕੇ ਕੋਸੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵੋ ਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ’ਚ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਹਲਕਾ ਸ਼ੈਂਪੂ ਵਰਤੋ। ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ’ਤੇ ਲਗਾਓ। ਹਫ਼ਤੇ ’ਚ ਇੱਕ-ਦੋ ਵਾਰ ਹਲਕਾ ਤੇਲ ਲਗਾ ਕੇ ਮਸਾਜ ਕਰੋ ਤੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ’ਚ ਧੋ ਲਓ। ਖ਼ਰਾਬ ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵਾਲ ਸਕਾਰਫ਼ ਨਾਲ ਢਕੋ। ਗਿੱਲੇ ਵਾਲ ਤੌਲੀਏ ਨਾਲ ਰਗੜੋ ਨਾ। ਗਰਮ ਸਟਾਇਲਿੰਗ ਘੱਟ ਕਰੋ ਤੇ ਤੰਗ ਜੂੜਾ ਢਿੱਲਾ ਬੰਨ੍ਹੋ।
3 ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ
ਤੇਲ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਵਾਲ ਝੜਨਾ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ — ਤੇਲ ਸਿਰਫ਼ ਰੁੱਖੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਧੋਣ ਨਾਲ ਵੀ ਝੜਨਾ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ — ਜੋ ਵਾਲ ਡਿੱਗਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਇਕੱਠੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਵਾਲ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਵਾਲ ਮੋਟੇ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦੇ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਹਰ ਵਾਲ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਪੜਾਅ ਤੇ ਫਿਰ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਆਰਾਮ ਵਾਲੇ ਪੜਾਅ ’ਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਮਗਰੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਸੇ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਵਾਲ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ’ਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਲ ਆਰਾਮ ਵਾਲੇ ਪੜਾਅ ’ਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪਤਝੜ ਤੇ ਸਰਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ’ਚ ਝੜਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਜੇ ਝੜਨਾ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਰੀ ਰਹੇ, ਮੰਗ ਚੌੜੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਗੋਲ ਗੰਜੇ ਧੱਬੇ ਦਿਸਣ ਜਾਂ ਖੋਪੜੀ ਦਰਦ ਕਰੇ ਤਾਂ ਚਮੜੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਖੋਪੜੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਫੈਰਿਟਿਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ D, ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਤੇ ਥਾਇਰਾਇਡ ਵਰਗੀਆਂ ਖ਼ੂਨ ਜਾਂਚਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:




[…] […]