ਦਿੱਲੀ: ਦੀਵਾਲੀ ਮਗਰੋਂ ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਛਾਏ ਸੰਘਣੇ ਧੂੰਏਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਿਆਸੀ ਘਮਾਸਾਨ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੌਰਭ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ’ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ AQI ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਲੁਕਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ “ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਡਾਟਾ ਧੋਖੇ ’ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।” ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅੰਕੜੇ ਜਨਤਕ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।
ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੇ ਦੋਸ਼
ਏਐੱਨਆਈ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ’ਚ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਕਈ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ 20 ਨਵੇਂ AQI ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਚ ਲਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਚ ਸਥਿਤ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ’ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰੀਡਿੰਗ ਘੱਟ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ। ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੋਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ AQI ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਚ AQI 3,000 ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ — ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ, ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ’ਚ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ PM2.5 ਦੇ ਬਰੀਕ ਕਣ ਖੂਨ ’ਚ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿਲ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ’ਚ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਅਤੇ ਦਮੇ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ’ਚ ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਵੀ ਚੁੱਕੇ ਸਵਾਲ
ਕਾਂਗਰਸ ਬੁਲਾਰੇ ਪਵਨ ਖੇੜਾ ਨੇ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ। ਖੇੜਾ ਮੁਤਾਬਕ 8–9 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ 2 ਤੋਂ 3 ਵਜੇ ਵਿਚਾਲੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ 39 ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ’ਚੋਂ 25 ’ਤੇ PM2.5 ਦੀ ਰੀਡਿੰਗ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੀ ਸਰਕਾਰ ਡਾਟਾ ਦਬਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਕੀ ਮਾਨੀਟਰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਇੰਨਾ ਵੱਧ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਮਾਪਣ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਖੇੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਾਟਾ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਚ ਵੱਡਾ ਫਰਕ
ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਚ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (CPCB) ਮੁਤਾਬਕ ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਔਸਤ AQI 370 ਰਿਹਾ, ਜੋ ‘ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ’ਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਰੋਤ ਵਾਲੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ AQI.in ਮੁਤਾਬਕ ਦੀਵਾਲੀ ਮਗਰੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ AQI 2,283 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਇਸ ਨੇ 637 ਦਰਜ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਖ਼ਤਰਨਾਕ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ’ਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। CPCB ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ ਦਿੱਲੀ ਤਕਨੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (DTU) ’ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 439 AQI ਦਰਜ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂਕਿ 15 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ’ਤੇ AQI 400 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਿਹਾ, ਜੋ ‘ਗੰਭੀਰ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ।
ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਪਲਟਵਾਰ
ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਦੱਸਦਿਆਂ ਪਲਟਵਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਕਪਿਲ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਆਪ’ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਲੋਟ ’ਚ AQI 1,238, ਅਬੋਹਰ ’ਚ 1,307 ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਹਲਕੇ ਸੰਗਰੂਰ ’ਚ 1,651 ਦਰਜ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਾਲੀ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਭਾਜਪਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰਵੀਨ ਖੰਡੇਲਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ‘ਆਪ’ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ’ਤੇ ਕੋਈ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੇ, ਜਦੋਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਹਰ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਰਾਤ ਮਗਰੋਂ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗੜ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੰਘਣੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ’ਚ ਲਿਪਟੀ ਰਹੀ। ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਮਿਸ਼ਨ (CAQM) ਨੇ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿੱਲੀ-ਐੱਨਸੀਆਰ ’ਚ ਗਰੇਡਿਡ ਰਿਸਪਾਂਸ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ (GRAP) ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੜਾਅ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ 4 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੀ CAQM ਅਤੇ CPCB ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲਿਖ ਕੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਚ ਕਥਿਤ ਗੜਬੜੀ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀਵਾਲੀ ਮਗਰੋਂ ‘ਆਪ’ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ’ਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਸਨ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਹੁਣ ਨਜ਼ਰ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਰਹੇਗੀ ਕਿ CAQM ਅਤੇ CPCB ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ’ਤੇ ਕੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲਾਏ ਗਏ ਦੋਸ਼ ਹਾਲੇ ਸਿਆਸੀ ਦੋਸ਼ ਹੀ ਹਨ — ਕਿਸੇ ਸੁਤੰਤਰ ਜਾਂਚ ਨੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਛੇੜਛਾੜ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਿਆਸੀ ਬਹਿਸ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:
- ਦੀਵਾਲੀ ਮਗਰੋਂ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਧੂੰਆਂ! AQI 400 ਪਾਰ — ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ 7 ਸਲਾਹਾਂ
- ‘ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਭਾਜਪਾ, ਹਰਿਆਣਾ ’ਤੇ ਚੁੱਪ!’ — ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ‘ਸਾਜ਼ਿਸ਼’ ਵਾਲੇ ਦੋਸ਼ ’ਤੇ ‘ਆਪ’ ਦਾ ਪਲਟਵਾਰ
- ‘ਰਾਹੁਲ-ਮਾਨ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਵਾਦ ’ਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਐਂਟਰੀ! ਕਾਂਗਰਸ ਤੇ ‘ਆਪ’ ਦੋਵਾਂ ’ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ — ‘ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਜਾਬ ਤੜਫ਼ ਰਿਹਾ’




[…] […]