ਇਸ ਵਾਰ ਦੀਵਾਲੀ ਐਤਵਾਰ, 8 ਨਵੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ — ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਦੁੱਗਣਾ ਖ਼ਾਸ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸੇ ਦਿਨ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਵੀ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਸ਼ਾਮ 5:52 ਤੋਂ 7:46 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੈ। ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ, ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕੈਲੰਡਰ, ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰੌਣਕ — ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ।
ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ
ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਾਵਸਿਆ ਦੀ ਰਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਈ ਦ੍ਰਿਕ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਮੁਹੂਰਤ ਸ਼ਾਮ 5:52 ਤੋਂ 7:46 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਕਾਲ ਸ਼ਾਮ 5:30 ਤੋਂ ਰਾਤ 8:09 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹੂਰਤ 5:54 ਤੋਂ 7:50 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਗਭਗ 5:59 ਤੋਂ 7:53 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ — ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਾਂ ਇਸੇ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਅਮਾਵਸਿਆ ਤਿਥੀ 8 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਲਗਭਗ 11:27 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ 9 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ 12:31 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗੀ। ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਚਾਂਗਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੋ ਮਿੰਟ ਦਾ ਫਰਕ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਪੰਚਾਂਗ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਾਨ ਕਰ ਲਓ।
ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ — ਪੂਰਾ ਕੈਲੰਡਰ
ਦੀਵਾਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ, ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਧਨਤੇਰਸ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 6 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੈ — ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬਰਤਨ ਖ਼ਰੀਦਣ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ। ਛੋਟੀ ਦੀਵਾਲੀ ਸ਼ਨੀਵਾਰ, 7 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਦੀਵਾਲੀ ਐਤਵਾਰ, 8 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਮੰਗਲਵਾਰ, 10 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੈ (ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਤਿਥੀ 9 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਪੰਚਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 9 ਨਵੰਬਰ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ)। ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਭਾਈ ਦੂਜ ਨਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ, 11 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ — ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਹਾਣੀ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ 1619 ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਹੁਕਮ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੈਦ 52 ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ 52 ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਚੋਲਾ ਸਿਉਂਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਸਾਰੇ 52 ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ‘ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ’ — ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਦਿਨ — ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਾਲ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ 23 ਕੱਤਕ, ਸੰਮਤ 558 ਨੂੰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ‘ਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਰੌਣਕ
ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੌਣਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ (ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ) ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀਵਾਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾ ਉੱਠਿਆ ਸੀ — ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਵੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਕੀਰਤਨ ਚੱਲੇਗਾ। ਜਸ਼ਨ ਲਗਭਗ 48 ਘੰਟੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ — 7 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ 9 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਤੱਕ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭੀੜ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸਮਾਂ ਕੱਢਣ।
ਪੂਜਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ — ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰ ਲਓ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਦੀਵੇ, ਤੇਲ ਜਾਂ ਘਿਓ, ਫੁੱਲ, ਮਿਠਾਈ, ਸਿੱਕੇ, ਕਲਸ਼, ਰੋਲੀ-ਚੌਲ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਰੱਖੋ। ਘਰ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਰੰਗੋਲੀ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਓ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਵੇ ਜਗਾ ਕੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਰੱਖੋ — ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ
ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾ ਭੁੱਲੋ। ਦੀਵੇ ਪਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਟਾਕੇ ਬਾਲਦਿਆਂ ਇਕੱਲੇ ਨਾ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਾਲਟੀ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖੋ। ਪਟਾਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣ ਲਓ। ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਪਿਛੋਕੜ
ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ 14 ਸਾਲ ਦੇ ਬਨਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਯੁੱਧਿਆ ਪਰਤੇ ਸਨ — ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਜਗਾਏ ਸਨ। ਉਸੇ ਸ਼ਾਮ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਰਾਤ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਇੱਕੋ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ — ਹਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਕੈਦ ਉੱਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜਿੱਤ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਤਿਆਰੀ ਹੁਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਓ — 6 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਧਨਤੇਰਸ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ, 7 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰੌਣਕ, ਅਤੇ 8 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸ਼ਾਮ 5:52 ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਓ। 10 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਅਤੇ 11 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਭਾਈ ਦੂਜ ਨਾਲ ਤਿਉਹਾਰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।




[…] […]
[…] […]