ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਸੰਜੇ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ — ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਦਾ ਇੱਕੋ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਹੀ ਪੈਸਾ ਛੋਟੇ ਤੇ ਸੂਖਮ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ’ਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸ਼ਨਿਚਰਵਾਰ 21 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਾਵਲ ਤਾਲੁਕਾ ਦੇ ਵਕਸਈ ਪਿੰਡ ’ਚ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵੱਲੋਂ ਲਾਏ ਗਏ ਵਿੱਤੀ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਕੈਂਪ ’ਚ ਬੋਲਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੈਂਕਰਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵੱਲ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
100 ਗੁਣਾ ਅਸਰ ਦਾ ਹਿਸਾਬ
ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ₹1,000 ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਜੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਹੀ ਰਕਮ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ’ਚ ਵੰਡੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਮੁੱਚਾ ਅਸਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 100 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ ਪੀਟੀਆਈ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਪੈਸਾ ਸੂਖਮ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਅਸਰ 1,000 ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਸਿੱਧਾ ਹੈ — ਇੱਕ ਕਰਜ਼ਾ ਇੱਕ ਨੌਕਰੀ-ਧੰਦਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੈਂਕੜੇ ਛੋਟੇ ਕਰਜ਼ੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੀ ਮਤਲਬ
ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਖ਼ਾਸ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਹੋਜ਼ਰੀ ਤੇ ਸਾਈਕਲ ਪਾਰਟਸ ਇਕਾਈਆਂ, ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਖੇਡ ਸਮਾਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਦਾ ਸਟੀਲ ਤੇ ਬਟਾਲਾ ਦੀ ਫਾਊਂਡਰੀ — ਸੂਬੇ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਛੋਟੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਹੀ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ’ਚ ਢਿੱਲ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ’ਚ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। RBI ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਇਹ ਅਪੀਲ ਬੈਂਕਾਂ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਛੋਟੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ। ਦੇਸ਼ ’ਚ MSME ਕਰਜ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ₹40 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਵਰਨਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਥਾਂ ਬਾਕੀ ਹੈ।
ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ
ਉਸੇ ਕੈਂਪ ’ਚ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ’ਚ 20%, 30% ਜਾਂ 40% ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ — ਅਜਿਹੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਅਕਸਰ ਧੋਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣਾ OTP ਕਿਸੇ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕਾਂ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ ਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਓ। RBI ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ’ਚ ਹੀ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ 3.58 ਲੱਖ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਨ। ਵਿੱਤੀ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਤਹਿਤ ਦੇਸ਼ ’ਚ 60 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਜ਼ੋਰ ਵਿੱਤੀ ਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਖਰਤਾ ’ਤੇ ਹੈ।
31 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਭਰ ’ਚ ਕੈਂਪ
ਵਕਸਈ ਕੈਂਪ ’ਚ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਕੈਂਪ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ 31 ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਭਰ ’ਚ ਅਜਿਹੇ ਕੈਂਪ ਲਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਂਪਾਂ ’ਚ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀ ਮੁੜ-KYC, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ’ਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਲਈ ਸੁਝਾਅ ਇਹੀ ਹੈ — ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦੀ KYC ਅਪਡੇਟ ਰੱਖੋ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਰਜ਼ੇ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਤਿਆਰ ਰੱਖੋ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਲੱਗੇ ਕੈਂਪ ’ਚ ਜਾ ਕੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਓ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
RBI ਗਵਰਨਰ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਨੀਤੀਗਤ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ — ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦਾ ਮੁਖੀ ਖੁਦ ਬੈਂਕਰਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ’ਚ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਬੈਂਕ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਿੰਨੀ ਸੌਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਲਹਾਲ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਿਆਰੀ ਪੂਰੀ ਰੱਖਣ ਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:




ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ