ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ (ਈਡੀ) ਨੇ ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ 10 ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਤੇ ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਈਡੀ ਦੇ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਜ਼ੋਨਲ ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ 3 ਅਤੇ 4 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਰੋਕੂ ਕਾਨੂੰਨ (ਪੀਐਮਐਲਏ) ਤਹਿਤ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਜਾਂਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਆਊਟਲੈੱਟ ‘ਦਿ ਠੇਕਾ’ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਲੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਟਰੈਕ ਐਂਡ ਟਰੇਸ ਸਟ੍ਰਿਪ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਬੋਤਲਾਂ ਵੇਚੀਆਂ।
1 ਲੱਖ ਬੋਤਲਾਂ, ₹10 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ
ਈਡੀ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਨੇ ਜੂਨ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 2025 ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਚੀਆਂ। ਇਸ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਕਰੀ ’ਤੇ 20 ਤੋਂ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਈਡੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ₹10 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਮਾਈ ਹੋਈ। ਛਾਪਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ-ਵਿਕਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ₹11 ਲੱਖ ਨਕਦ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਜਾਂਚ ਅਜੇ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਬਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਖੁਲਾਸੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਬਾਂਡ-ਟੂ-ਬਾਂਡ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ਦੁਰਵਰਤੋਂ?
ਇਸ ਘਪਲੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਬਾਂਡ-ਟੂ-ਬਾਂਡ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਹਿਤ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਕਸਟਮ ਅਤੇ ਆਬਕਾਰੀ ਡਿਊਟੀ ਤੁਰੰਤ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਰਾਜ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਬਾਂਡਿਡ ਗੋਦਾਮ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਈਡੀ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਗੋਆ-ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਸਟਮ ਲਾਇਸੈਂਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਗੋਆ ਜਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਬਾਂਡਿਡ ਗੋਦਾਮਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟਰਾਂ ਦੀ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਨਾਲ ਖੇਪਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਇਹ ਸ਼ਰਾਬ ਅਸਲੀ ਸਟਾਕ ਵਾਂਗ ਵੇਚੀ ਗਈ — ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ, ਵੈਟ, ਪਰਮਿਟ ਫੀਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਟੈਕਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹੋਏ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਦਸੰਬਰ 2025 ’ਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਜ਼ਬਤੀ
ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਦੋਂ 9 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਆਬਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ‘ਦਿ ਠੇਕਾ’ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਲੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਟਰੈਕ ਐਂਡ ਟਰੇਸ ਸਟ੍ਰਿਪ ਵਾਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ 3,921 ਕੇਸ ਅਤੇ 176 ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਬਾਂਡ-ਟੂ-ਬਾਂਡ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਐਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੀ। ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਕਲੀ ਸ਼ਰਾਬ ਵੇਚਣ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਮਾਮਲਾ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸੇ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਈਡੀ ਨੇ ਪੀਐਮਐਲਏ ਤਹਿਤ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਈਡੀ ਮੁਤਾਬਕ ‘ਦਿ ਠੇਕਾ’ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅੰਕੁਸ਼ ਗੋਇਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਸਪਲਾਇਰਾਂ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ’ਤੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਈਡੀ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂਚ ਅਜੇ ਜਾਰੀ ਹੈ — ਜ਼ਬਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਮਾਈ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹਿਸਾਬ, ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਛਾਪੇ, ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਕੁਰਕੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਛਾਪਾ ਜਾਂ ਜਾਂਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ’ਤੇ ਦੋਸ਼ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ — ਅੰਤਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਬੋਤਲਾਂ ਅਤੇ ₹10 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਆਬਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ’ਤੇ ਵੀ ਹੁਣ ਬਾਂਡ-ਟੂ-ਬਾਂਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਖ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧੇਗਾ।




ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ