Ai Punjab News Desk 
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖਰੀਦ ਜ਼ੋਰਾਂ ‘ਤੇ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਡੀਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਹੈ। ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 180 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਝੋਨਾ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਗੋਦਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਿਛਲੇ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 275 ਲੱਖ ਟਨ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਏ ਹਨ। ਖੁਰਾਕ ਸਪਲਾਈ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਫਸਲ ਦੀ ਚੁਕਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਖਰੀਦ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਤਸਵੀਰ
ਖੁਰਾਕ, ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲ ਚੰਦ ਕਟਾਰੂਚੱਕ ਨੇ 11 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 21 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਝੋਨਾ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 20 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਦੀ ਖਰੀਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ₹2,511 ਕਰੋੜ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਦਾਇਗੀਆਂ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਅੰਦਰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ 19,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ₹800 ਕਰੋੜ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਝੋਨਾ ₹2,461 ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਇੰਟਲ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ (MSP) ‘ਤੇ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਖਰੀਦ ਲਈ ਕੁੱਲ ₹50,337.68 ਕਰੋੜ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ₹42,786.68 ਕਰੋੜ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ₹7,550 ਕਰੋੜ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਣਗੇ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੈਕਿੰਗ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਬਾਰਦਾਨੇ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 1,832 ਮੰਡੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ 1,887 ਮਾਰਕਿੰਗ ਯਾਰਡ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਭੰਡਾਰ ਸੰਕਟ — ਪਿਛੋਕੜ
ਭੰਡਾਰ ਹੀ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿਰਦਰਦ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੋਦਾਮਾਂ, ਰਾਈਸ ਮਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਮੰਡੀ ਯਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 280 ਲੱਖ ਟਨ ਅਨਾਜ ਦਾ ਬੈਕਲਾਗ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸੂਬੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਭੰਡਾਰਨ ਸਮਰੱਥਾ ਸਿਰਫ਼ 180 ਲੱਖ ਟਨ ਹੈ। ਇਸ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦਾ 155 ਲੱਖ ਟਨ ਚੌਲ, ਪਿਛਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ 10 ਲੱਖ ਟਨ ਝੋਨਾ (ਜੋ ਅਜੇ ਮਿੱਲ ਹੋਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ) ਅਤੇ 116 ਲੱਖ ਟਨ ਕਣਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 60 ਲੱਖ ਟਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਕਵਰਡ ਅਤੇ ਪਲਿੰਥ (CAP) ਭੰਡਾਰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ 1,500 ਰਾਈਸ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦਾ ਚੌਲ ਅਤੇ ਕਣਕ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੂਡ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (FCI) ਵੱਲੋਂ ਖਪਤਕਾਰ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੈ। ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵੀਂ ਫਸਲ ਸਾਰੀ 5,500 ਰਾਈਸ ਮਿੱਲਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਲਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸੌਂਪੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਟਾਕ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਠਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਵੀਂ ਫਸਲ ਲਈ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਟੀਚਾ ਕਿਉਂ ਵੱਡਾ ਹੈ — ਮੂਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਇਸ ਵਾਰ ਟੀਚਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਖੁਰਾਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 2026-27 ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਖਰੀਦ ਟੀਚਾ 180 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 173 ਲੱਖ ਟਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਹੈ — ਜਦਕਿ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖਰੀਦ ਟੀਚਾ ਲਗਭਗ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਨੇ 156.5 ਲੱਖ ਟਨ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੂਬੇ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਹਿਕਮੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਾਰ 32.7 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿੱਚ ਝੋਨਾ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਝਾੜ 210 ਲੱਖ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਟੀਚਾ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੈਸ਼ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲਿਮਟ (CCL) ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ — ਇਹ ਉਹ ਰਾਸ਼ੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸਲ ਖਰੀਦ ਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। CCL ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੀ ਅਕਸਰ ਅਦਾਇਗੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਇਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਖਰੀਦ ਦਾ ਮੌਸਮ 30 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗਾ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮਦ ਚਰਮ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਚੁਕਾਈ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ‘ਤੇ ਹੋਣਗੀਆਂ — ਜੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸਟਾਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤਾਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦੀ ਤੰਗੀ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ CCL ਦੀ ₹7,550 ਕਰੋੜ ਦੀ ਅਗਲੀ ਕਿਸ਼ਤ ਜਾਰੀ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਰੱਖੇਗੀ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:
- ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਰਾ: ਸੈਂਸੈਕਸ 275 ਅੰਕ ਉੱਪਰ, ਨਿਫਟੀ 82 ਅੰਕ ਚੜ੍ਹਿਆ; ਬਜਾਜ ਫਾਈਨਾਂਸ ਚਮਕਿਆ
- ਝੋਨੇ ਦੀ ਪੀਕ 10 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ — ਪਰ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ! ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਾਨ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਪੱਤਰ
- ਮੀਂਹ ’ਚ ਡੁੱਬਿਆ ਮੰਡੀਆਂ ’ਚ ਲੱਖਾਂ ਟਨ ਝੋਨਾ! ਹੁੱਡਾ ਦਾ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ’ਤੇ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ — ‘ਝੋਨੇ ਦਾ ₹3,100 ਰੇਟ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰੋ’
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ