ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਅੱਧ ਲੰਘ ਚੁੱਕਾ ਹੈ — ਸਵੇਰੇ ਧੁੰਦ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਠੰਢ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਸਮ ’ਚ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਠੰਢ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਚਮੜੀ ਦੀ ਖਿਚਾਅ, ਖਾਰਸ਼, ਫਟੀਆਂ ਅੱਡੀਆਂ ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਚਮੜੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ’ਚ ਚਮੜੀ ਦਾ ਸੁੱਕਣਾ ਬਹੁਤ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਹਤ ਲਈ ਮਹਿੰਗੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰਦੀ ’ਚ ਚਮੜੀ ਕਿਉਂ ਸੁੱਕਦੀ ਹੈ?
ਚਮੜੀ ਦੀ ਉੱਪਰਲੀ ਪਰਤ ’ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੇਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਪਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਚਮੜੀ ’ਚ ਨਮੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ’ਚ ਠੰਢੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹਵਾ ਇਹ ਨਮੀ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੂਮ ਹੀਟਰ ਤੇ ਬਲੋਅਰ ਹਵਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ਕ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੰਬਾ ਗਰਮ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਸਖ਼ਤ ਸਾਬਣ ਤੇ ਉੱਨ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਹਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਦਲੋ
ਠੰਢੀ ਸਵੇਰ ’ਚ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੰਬਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਚਮੜੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਚਮੜੀ ਸੁੱਕਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਮਾਯੋ ਕਲੀਨਿਕ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ ’ਚ ਇੱਕ ਵਾਰ, ਲਗਭਗ 5 ਤੋਂ 10 ਮਿੰਟ ਲਈ, ਕੋਸੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹਾਓ — ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਸਖ਼ਤ ਸਾਬਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹਲਕਾ ਕਲਿੰਜ਼ਰ ਵਰਤੋ। ਨਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਰਗੜ ਕੇ ਨਾ ਸੁਕਾਓ, ਸਗੋਂ ਤੌਲੀਏ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਥਪਥਪਾ ਕੇ ਸੁਕਾਓ।
ਮਾਇਸਚਰਾਈਜ਼ਰ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਲਾਓ
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਇਸਚਰਾਈਜ਼ਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਇਸ ਦੇ ਲਾਉਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਨ। ਨਹਾਉਣ ਜਾਂ ਹੱਥ ਧੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਜਦੋਂ ਚਮੜੀ ਹਾਲੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਨਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਾਇਸਚਰਾਈਜ਼ਰ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਨਾਲ ਨਮੀ ਚਮੜੀ ’ਚ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਐਨਐਚਐਸ ਮੁਤਾਬਕ ਲੋਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਮੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਰੀਮ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ ਤੇ ਆਇੰਟਮੈਂਟ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੁੱਕੀ ਚਮੜੀ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਗਲਿਸਰੀਨ, ਯੂਰੀਆ, ਸੇਰਾਮਾਈਡ, ਸ਼ੀਆ ਬਟਰ ਜਾਂ ਪੈਟਰੋਲੇਟਮ ਵਾਲਾ, ਬਿਨਾਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦਾ ਮਾਇਸਚਰਾਈਜ਼ਰ ਚੁਣੋ ਤੇ ਚਮੜੀ ਖਿਚੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਲਾਓ।
ਸਰਦੀ ’ਚ ਇਹ ਛੋਟੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵੀ ਅਪਣਾਓ
ਚਮੜੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਚਿਹਰੇ, ਗਰਦਨ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ’ਤੇ ਸਾਲ ਭਰ SPF 30 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਲਾ ਸਨਸਕ੍ਰੀਨ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰੈਟਿਨੌਲ ਤੇ ਸੈਲਿਸਿਲਿਕ ਐਸਿਡ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਉਤਪਾਦ ਸਰਦੀਆਂ ’ਚ ਘੱਟ ਵਰਤੋ। ਚਮੜੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ’ਚ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜਾ ਉੱਨ ਨਾਲੋਂ ਨਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੀਟਰ ਚੱਲਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਮਰੇ ’ਚ ਹਿਊਮਿਡੀਫਾਇਰ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਟੋਰਾ ਰੱਖੋ। ਖਾਰਸ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਠੰਢਾ, ਨਮ ਕੱਪੜਾ ਲਾਓ ਤੇ ਖੁਰਕਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਹੀਟਰ ਤੇ ਅੰਗੀਠੀ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ’ਚ ਖ਼ਾਸ ਸਾਵਧਾਨੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਘਰਾਂ ’ਚ ਸਰਦੀਆਂ ’ਚ ਹੀਟਰ, ਬਲੋਅਰ ਤੇ ਅੰਗੀਠੀ ਆਮ ਹਨ, ਤੇ ਇਸੇ ਮੌਸਮ ’ਚ ਦੀਵੇ ਵੀ ਜਲਦੇ ਹਨ। ਐਨਐਚਐਸ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਇਸਚਰਾਈਜ਼ਰ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗ ਜਾਂ ਲਾਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ — ਮੋਟੀਆਂ ਕਰੀਮਾਂ ਲੱਗੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਬਿਸਤਰ ਅੱਗ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਫੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਹੀਟਰ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ: ਕਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਹੈ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਸਰਦੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ ਇੱਕ-ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ’ਚ ਸਹੀ ਆਦਤਾਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਖੁਸ਼ਕੀ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਧਦੀ ਜਾਵੇ, ਖਾਰਸ਼ ਇੰਨੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਨੀਂਦ ਵਿਗੜ ਜਾਵੇ, ਚਮੜੀ ਫਟੇ, ਖ਼ੂਨ ਨਿਕਲੇ ਜਾਂ ਲਾਗ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਸਣ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਐਕਜ਼ੀਮਾ ਜਾਂ ਸੋਰਾਇਸਿਸ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਚਮੜੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ। ਕੋਈ ਵੀ ਨਵਾਂ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:




[…] […]
[…] […]