Parminder Singh 
ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਰਾਤਾਂ ਹੁਣ ਸਾਫ਼ ਠੰਢੀਆਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਮੌਸਮ ’ਚ ਜ਼ੁਕਾਮ, ਖੰਘ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਦੀ ’ਚ ਸਿਹਤ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ‘ਸੁਪਰਫੂਡ’ ’ਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਥਾਲੀ ’ਚ ਹੈ — ਗਰਮ ਭੋਜਨ, ਮੌਸਮੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਰੁਟੀਨ। ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ’ਚ, ਜੋ ਥਾਲੀ ਪੇਟ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਊਰਜਾ ਦੇਵੇ, ਉਹੀ ਸਰਦੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਥਾਲੀ ਹੈ।
ਸਰਦੀ ’ਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
ਸਰਦੀ ’ਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਧ ਊਰਜਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਘਿਓ-ਤੇਲ ਵਧਾਉਣਾ ਨਹੀਂ। ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭੋਜਨ ਤਾਜ਼ਾ ਪਕਿਆ ਅਤੇ ਗਰਮ ਹੋਵੇ — ਦਾਲ, ਸਬਜ਼ੀ, ਸੂਪ, ਦਲੀਆ ਅਤੇ ਖਿਚੜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਰਦੀ ’ਚ ਪਚਣ ’ਚ ਵੀ ਆਸਾਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਸਰਦੀ ’ਚ ਪਿਆਸ ਘੱਟ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਪੀਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ; ਸੁੱਕੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਕੇ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਸਿਰਦਰਦ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਯਮਤ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਖਾਣਾ ਅਤੇ 7–8 ਘੰਟੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਵੀ ਉਨੀ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਖ਼ੁਰਾਕ।
ਪੰਜਾਬੀ ਥਾਲੀ ਦੇ 7 ਸਾਥੀ
ਪਹਿਲਾ, ਮੌਸਮੀ ਅਨਾਜ — ਬਾਜਰਾ, ਜਵਾਰ, ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਰਾਗੀ ਵਰਗੇ ਅਨਾਜਾਂ ’ਚ ਰੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਰ ਤੱਕ ਢਿੱਡ ਭਰਿਆ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਖਿਚੜੀ ਜਾਂ ਰੋਟੀ ਸਰਦੀ ਦੀ ਥਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਧਾਰਨ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ — ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਸਾਗ ਦਾਲ ਨਾਲ, ਪਾਲਕ, ਮੇਥੀ ਅਤੇ ਗਾਜਰ-ਚੁਕੰਦਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਥਾਲੀ ਨੂੰ ਰੰਗ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੀਜਾ, ਵਿਟਾਮਿਨ C ਵਾਲੇ ਫਲ — ਆਂਵਲਾ, ਸੰਤਰਾ, ਮੁਸੰਮੀ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ; ਆਂਵਲਾ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸੋਈ ਦਾ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਜ ਸਾਥੀ ਹੈ। ਚੌਥਾ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ — ਦਾਲਾਂ, ਪਨੀਰ, ਅੰਡੇ, ਸਪਰਾਊਟ ਅਤੇ ਛੋਲੇ; ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ’ਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਵਾਂ, ਮੇਵੇ ਅਤੇ ਬੀਜ — ਬਦਾਮ, ਅਖਰੋਟ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਅਲਸੀ, ਪਰ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਮਾਤਰਾ ’ਚ; ਮੇਵੇ ਊਰਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵੱਧ ਖਾਣ ’ਤੇ ਕੈਲੋਰੀ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਛੇਵਾਂ, ਖਮੀਰ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ — ਘਰ ਦਾ ਦਹੀਂ, ਲੱਸੀ ਅਤੇ ਕਾਂਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਸੱਤਵਾਂ, ਮਸਾਲੇ — ਹਲਦੀ, ਅਦਰਕ, ਲਸਣ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ; ਇਹ ਸਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗਰਮਾਹਟ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਘੱਟ ਕਰੋ, ਕੀ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਖਾਓ
ਸਰਦੀ ’ਚ ਗੁੜ ਦੀ ਚਿੱਕੀ, ਲੱਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਵਾਲੇ ਗਰਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਹਰ ਘਰ ’ਚ ਪਸੰਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁੜ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਵੀ ਖੰਡ ਹੀ ਹਨ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ’ਚ ਹੀ ਖਾਓ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਓ ਅਤੇ ਤੇਲ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਵਰਤੋ; ਵੱਧ ਚਰਬੀ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਭਾਰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਹਤ ਨਹੀਂ। ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚੋ — ਕੋਸਾ ਪਾਣੀ, ਸੂਪ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਚਾਹ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਪੈਕਟਬੰਦ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਖਾਣਾ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਰਦੀ ਦੀ ਥਾਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਸਰਦੀ ’ਚ ਬਿਮਾਰੀ ਕਿਉਂ ਵਧਦੀ ਹੈ
ਸਰਦੀ ’ਚ ਲੋਕ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਵਾ ਸੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਘੱਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ — ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਗੱਲਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਜ਼ੁਕਾਮ-ਖੰਘ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ’ਤੇ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੀ ਰੁਟੀਨ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਰੋਜ਼ ਹਲਕੀ ਸੈਰ ਜਾਂ ਯੋਗ, ਨਿਯਮਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕਾਫ਼ੀ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ’ਚ ਸਮਾਂ। ਖਾਣਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਭੋਜਨ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ — ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ: ਅੱਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਦਲਾਅ
ਅੱਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਬਦਲਾਅ ਕਰੋ: ਥਾਲੀ ’ਚ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਮੌਸਮੀ ਹਰੀ ਸਬਜ਼ੀ, ਇੱਕ ਵਿਟਾਮਿਨ C ਵਾਲਾ ਫਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਪੱਕੀ ਕਰੋ। ਬਾਕੀ ਬਦਲਾਅ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਣਗੇ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ, ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਕਿਸੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਐਲਰਜੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ, ਤਾਂ ਖੁਰਾਕ ’ਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਸਾਹ ਲੈਣ ’ਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਖੰਘ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਨਾ ਰੁਕੋ — ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਓ।
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ