ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੇ ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ 2025-26 ’ਚ ਫਿਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ’ਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਫ਼ਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ’ਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ 3 ਤੋਂ 10 ਲੱਖ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ’ਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਸਨਮਾਨ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਹੋਏ ਸਮਾਗਮ ’ਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਨੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ।
ਕਿਹੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ’ਚ ਮਿਲਿਆ ਸਨਮਾਨ
ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ’ਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਜੈਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੁੰਟੂਰ ਨੂੰ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਿਹਾ। ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਫ਼ਾਈ, ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਫੀਡਬੈਕ ਵਰਗੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਵੇਖਣ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਫ਼ਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2016 ’ਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ’ਚ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਈ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ, ਕੂੜੇ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ’ਚ ਸ਼ੌਚ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਫੀਡਬੈਕ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ’ਚ 4,500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ 10 ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਤੇ 54 ਸੂਚਕਾਂ ’ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁੱਲ 78 ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ’ਚ ਵੰਡ ਕੇ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਰਾਬਰੀ ’ਤੇ ਹੋ ਸਕੇ।
ਪਿਛੋਕੜ — ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵੀ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਈ ਇਹ ਕੋਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸਵੱਛ ਸਰਵੇਖਣ 2024-25 ’ਚ ਵੀ ਇਸੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ’ਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਿਹਾ ਸੀ — ਉਸ ਵੇਲੇ ਨੋਇਡਾ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਸੀ। 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ’ਚ ਇੰਦੌਰ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਠਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਉਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਬਣਤਰ ਹੈ — ਚੌੜੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਸੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਕਾਰਨ ਸਫ਼ਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੌਖਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਵੱਲੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੂੜਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤੈਨਾਤੀ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਪਛਾਣ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਈ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੁਣ ਅਗਲਾ ਟੀਚਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਕੂੜੇ ਦੀ ਸਰੋਤ ’ਤੇ ਵੱਖਰੇਵੇਂ, ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆਪਣੀ ਇਸ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ’ਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:




[…] […]