Parminder Singh 
ਸਰਦੀ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ’ਤੇ ਵੀ ਥਕਾਵਟ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਚੱਕਰ ਤੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਠੰਢੇ। ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਕ ਆਮ ਤੇ ਅਕਸਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਾਰਨ ਥਾਲੀ ’ਚ ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਹੱਲ ਮਹਿੰਗੀ ਚੀਜ਼ ’ਚ ਨਹੀਂ, ਰੋਜ਼ ਦੀ ਰਸੋਈ ’ਚ ਹੀ ਹੈ — ਬਸ਼ਰਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਹੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਖਾਧੀਆਂ ਜਾਣ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਆਇਰਨ ਸਰੀਰ ’ਚ ਕਰਦਾ ਕੀ ਹੈ?
ਆਇਰਨ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖ਼ੂਨ ਰਾਹੀਂ ਆਕਸੀਜਨ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਇਰਨ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਵੀ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਅਨੀਮੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। WHO ਮੁਤਾਬਕ ਖ਼ੁਰਾਕ ’ਚ ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ ਅਨੀਮੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਪੋਸ਼ਣ-ਸਬੰਧੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ’ਚ। ਆਮ ਲੱਛਣ ਥਕਾਵਟ, ਚੱਕਰ, ਸਿਰਦਰਦ, ਸਾਹ ਫੁੱਲਣਾ ਤੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਠੰਢੇ ਰਹਿਣਾ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ’ਚ ਵੀ ਦਿਸ ਸਕਦੇ ਹਨ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਿਦਾਨ ਨਾ ਸਮਝੋ।
ਥਾਲੀ ’ਚ ਆਇਰਨ ਵਾਲੀਆਂ 7 ਚੀਜ਼ਾਂ
ਸਰਦੀ ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖੇ ਸਰੋਤ: ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਸਾਗ ਤੇ ਪਾਲਕ; ਮਸੂਰ, ਮੂੰਗ ਤੇ ਛੋਲੇ ਵਰਗੀਆਂ ਦਾਲਾਂ; ਰਾਜਮਾ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਛੋਲੇ; ਤਿਲ ਤੇ ਗੁੜ (ਤਿਲ-ਗੁੜ ਦੀ ਚਿੱਕੀ ਜਾਂ ਲੱਡੂ); ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ; ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ — ਬਦਾਮ, ਅਖ਼ਰੋਟ, ਕਿਸ਼ਮਿਸ਼; ਅਤੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀਆਂ ਲਈ ਆਂਡਾ, ਮੱਛੀ ਤੇ ਮੀਟ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਇਰਨ ਸਰੀਰ ਸੌਖਾ ਸੋਖਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਥਾਲੀ ’ਚ ਵੀ ਆਇਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ, ਬਸ ਜੋੜੀ ਸਹੀ ਹੋਵੇ।
ਵਿਟਾਮਿਨ C ਵਾਲੀ ਜੋੜੀ — ਅਤੇ ਚਾਹ ਵਾਲੀ ਗਲਤੀ
ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਆਇਰਨ ਸਰੀਰ ਔਖਾ ਸੋਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਟਾਮਿਨ C ਨਾਲ ਸੋਖਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਲ ਜਾਂ ਸਾਗ ’ਤੇ ਨਿੰਬੂ ਨਿਚੋੜੋ, ਨਾਲ ਆਂਵਲਾ, ਸੰਤਰਾ, ਟਮਾਟਰ ਜਾਂ ਸਲਾਦ ਰੱਖੋ। ਉਲਟ, ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਚਾਹ-ਕੌਫ਼ੀ ਆਇਰਨ ਦੀ ਸੋਖਣਾ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ — NHS ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਚਾਹ-ਕੌਫ਼ੀ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਟਾਲੋ। ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਰਗਾ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਵੀ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਦਹੀਂ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਨੈਕ ਵਜੋਂ ਲਓ।
ਸਰਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਸਧਾਰਨ ਥਾਲੀ
ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਸਧਾਰਨ ਥਾਲੀ: ਸਵੇਰੇ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਨਾਲ ਗੁੜ-ਮੂੰਗਫਲੀ; ਦੁਪਹਿਰੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਸਾਗ ਜਾਂ ਪਾਲਕ-ਪਨੀਰ, ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਤੇ ਨਿੰਬੂ ਵਾਲਾ ਸਲਾਦ; ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਤਿਲ-ਗੁੜ ਦੀ ਚਿੱਕੀ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ, ਚਾਹ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਦੂਰ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਸੂਰ ਦੀ ਦਾਲ ਤੇ ਹਰੀ ਸਬਜ਼ੀ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਡਾਇਟ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ — ਸਰਦੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸੋਈ ਹੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਜੋੜੀਆਂ ਸਹੀ ਹਨ।
ਕਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ
ਜੇ ਥਕਾਵਟ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹੇ, ਦਿਲ ਤੇਜ਼ ਧੜਕੇ, ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਨਹੁੰ ਪੀਲੇ ਦਿਸਣ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੱਕਰ ਆਉਣ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਇਰਨ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ — ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਇਰਨ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਛੁਪ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ
ਅੱਜ ਤੋਂ ਹੀ ਬਦਲਾਅ ਕਰੋ — ਦਾਲ-ਸਾਗ ’ਤੇ ਨਿੰਬੂ, ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਦੂਰ ਚਾਹ, ਦਹੀਂ ਵੱਖਰੇ ਵੇਲੇ। ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ’ਚ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਦਿਸੇ ਤਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ; ਸਰਦੀ ’ਚ ਤਾਕਤ ਥਾਲੀ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ:
ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ